«Η τοπική κοινωνία του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την τύχη δύο σημαντικών μνημείων της περιοχής, του ναού του Προφήτη Ηλία (1706) και του ναού Κοίμησης της Θεοτόκου (19ος αι.), τα οποία παραμένουν σε κίνδυνο κατάρρευσης πέντε χρόνια μετά τον σεισμό του 2020 και σε κατάσταση εγκατάλειψης.
Στη δήλωσή του ο κ. Μπάρκας αναφέρει ότι παρά τον επίσημο χαρακτηρισμό τους ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία (Υ.Α. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ33/ 40929/1331/30.06.1997 (Β΄ 7960) και (Υ.Α. 15904/24.11.1962 (Β΄ 473)), που χρήζουν κρατικής προστασίας, η απάντηση (Α. Π.: 326690/08/08/2025) της Υπουργού Πολιτισμού στην κοινοβουλευτική ερώτηση (Α.Π.:7547/15.7.2025) για την τύχη των ιστορικών μνημείων του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας, αποκαλύπτει την πλήρη αδιαφορία και εγκατάλειψη της Πολιτείας απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά της Ηπείρου.
Ο κ. Μπάρκας επισημαίνει ότι τα ιστορικά μνημεία –ο ναός του Προφήτη Ηλία (1706) και ο ναός Κοίμησης της Θεοτόκου (19ος αι.)– που υπέστησαν σοβαρές ζημιές από τον σεισμό του 2020, παραμένουν σε κίνδυνο κατάρρευσης. Αν και έγιναν ορισμένες σωστικές επεμβάσεις, η πορεία αποκατάστασης παραμένει στάσιμη. Το κύριο ζήτημα της χρηματοδότησης των απαιτούμενων στατικών μελετών και εργασιών, πέντε χρόνια μετά, παραμένει άλυτο. Το Υπουργείο Πολιτισμού πετά το «μπαλάκι» της ευθύνης στην τοπική Μητρόπολη και την Εκκλησιαστική Επιτροπή, οι οποίες έχουν ήδη δηλώσει ότι αδυνατούν να καλύψουν το κόστος.
Ο Βουλευτής τονίζει, ότι η διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μόνο ζήτημα ιστορικής ευθύνης, αλλά και ουσιαστικός μοχλός κοινωνικής συνοχής και τοπικής ανάπτυξης. Η πολιτεία δεν μπορεί να περιορίζεται σε τυπικές διαδικασίες εποπτείας και σε «επιστημονική συνδρομή εφόσον ζητηθεί», επικαλούμενη τον νόμο μόνο όταν πρόκειται να αποποιηθεί των ευθυνών της, όταν τα μνημεία αυτά ρημάζουν και βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης. Οφείλει να σταθεί αρωγός στην προσπάθεια προστασίας και διάσωσης των μνημείων και να συνεργαστεί με την Εκκλησιαστική Επιτροπή και τη Μητρόπολη Πρεβέζης, που αδυνατούν να επωμιστούν το βάρος μιας τόσο δαπανηρής διαδικασίας, ώστε τα μνημεία του Τρικάστρου (Γόρανα) Πρέβεζας να διασωθούν και να συνεχίσουν να αποτελούν ζωντανό κύτταρο πολιτισμού και παράδοσης.
Υπογραμμίζει, ότι ως φορολογούμενοι πολίτες αυτού του κράτους, οι κάτοικοι του Τρικάστρου (Γόρανα) δεν αποδέχονται τη μετακύλιση ευθυνών σε φορείς που δεν διαθέτουν τα μέσα και τους χρηματοδοτικούς πόρους και απαιτούν από την πολιτεία:
• Άμεση εξασφάλιση χρηματοδότησης για τις αναγκαίες στατικές μελέτες και εργασίες πλήρους αποκατάστασης.
• Ένταξη των έργων σε χρηματοδοτικά προγράμματα (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, ΠΔΕ).
• Έμπρακτη ανάληψη της κρατικής ευθύνης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Τρικάστρου( Γόρανα)Πρέβεζας, που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής ταυτότητας της Ηπείρου.
Καταλήγοντας ο κ. Μπάρκας διαβεβαιώνει, ότι η τοπική κοινωνία δεν θα δεχτεί την απαξίωση της ιστορίας της. Η αδιαφορία του Υπουργείου Πολιτισμού θα μείνει καταγεγραμμένη ως συνειδητή εγκατάλειψη μνημείων μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας.»
Να σημειώσουμε πως η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην απάντησή της, αναγνωρίζει τις ζημιές που έχουν υποστεί τα θρησκευτικά μνημεία και στην ουσία μετακυλίει τις ευθύνες στην Ιερά Μητρόπολη. Η απάντηση αναφέρει:
Απάντηση στη με αριθμό πρωτοκόλλου 7547/15.7.2025 Ερώτηση με θέμα:«Οικονομική ενίσχυση για την αποκατάσταση των θρησκευτικών μνημειών στο χωριόΤρίκαστρο (Γόρανα) Πρέβεζας»
Σε απάντηση της με αριθμ. πρωτοκόλλου 7547/15.7.2025 Ερώτησης των Βουλευτώνκ.κ Κώστα Μπάρκα, Μαρίνας Κοντοτόλη, και σύμφωνα με τα στοιχεία που έθεσαν υπόψη μας οι αρμόδιες Υπηρεσίες, σας γνωρίζουμε τα εξής:Ο ναός Κοίμησης της Θεοτόκου, μεγάλων διαστάσεων τρίκλιτη βασιλική του όψιμου 19ουαι., και το οστεοφυλάκιό του, που βρίσκονται στην Τ.Κ. Τρικάστρου, ΔΕ Λούρου, Δ. Πρέβεζας,έχουν χαρακτηριστεί με την Υ.Α. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ33/ 40929/1331/30.06.1997 (Β΄ 796) ως κτίριαπου χρήζουν ειδικής κρατικής προστασίας και ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία.
Ο μικρών διαστάσεων και κατάγραφος ναός του Προφήτη Ηλία, στην αρχαία ακρόποληΤρικάστρου (Γόρανα), έχει χαρακτηριστεί με την Υ.Α. 15904/24.11.1962 (Β΄ 473) ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Μετά τη σεισμική δραστηριότητα που έπληξε την περιοχή της Πρέβεζας το Μάρτιο του 2020, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας διενήργησε άμεσα αυτοψία στα μνημεία, διαπιστώνοντας ότι και τα δύο μνημεία που αναφέρονται στην Ερώτηση των κ.κ. Βουλευτών είχαν υποστεί σημαντικές ζημιές.
Με πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας πραγματοποίησε απολογιστικά και με αυτεπιστασία άμεσες σωστικές επεμβάσεις στις τοιχογραφίες του ναού Προφήτη Ηλία και εκπόνησε μελέτες για λήψη άμεσων σωστικών μέτρωνστερέωσης τόσο για τον ναό του Προφήτη Ηλία όσο και για τον ναό Κοίμησης της Θεοτόκου. Οι εν λόγω μελέτες εγκρίθηκαν το Δεκέμβριο του 2020, μετά από γνωμοδότηση του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Ηπείρου.
Ακολούθως, η Ι.Μ. Νικοπόλεως & Πρεβέζης, ως κύριος του ναού Κοίμησης Θεοτόκου,προχώρησε, με τη συνδρομή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πρέβεζας, στην υλοποίηση των άμεσων σωστικών μέτρων στον ναό (καθαρισμοί καταπεσμένων λίθων, διάσωση ξύλινης οροφής και αντιστήριξη-υποστύλωση των ανατολικών τόξων της τοξοστοιχίας των κλιτών).
Όσον αφορά στην υλοποίηση της εγκεκριμένης για τον ναό του Προφήτη Ηλία μελέτης,αυτή προϋπέθετε, σύμφωνα με τους όρους της εγκριτικής Απόφασης, την υποβολή στατικών υπολογισμών και διαστασιολόγηση του μνημείου. Η Εκκλησιαστική Επιτροπή, ανέλαβε, σύμφωναμε την Εφορεία, την ανάθεση εκπόνησης στατικής μελέτης και αναμένεται η κατάθεσή της στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού για έλεγχο και έγκριση.
Όσον αφορά στην οικονομική ενίσχυση για την πλήρη αποκατάσταση των δύο μνημείων,σημειώνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 4858/2021, ο κύριος του μνημείου, δηλαδή η οικεία Μητρόπολη, υποχρεούται να μεριμνά για την άμεση εκτέλεση των εργασιών συντήρησης, στερέωσης ή προστασίας ετοιμόρροπου μνημείου, με δική του δαπάνη και υπό την εποπτεία και τις υποδείξεις των αρμόδιων Υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού.
Με την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης, το Υπουργείο Πολιτισμού, δια τωναρμόδιων Υπηρεσιών του, αναλαμβάνει την εποπτεία για την τήρηση των προστατευτικών διατάξεων του ν. 4858/2021, και θα προσφέρει, εφόσον ζητηθεί, την επιστημονική συνδρομή των στελεχών του.