Πέμπτη, 06 Μαρτίου 2025 12:58

Συνεχίζεται η ανασκαφική έρευνα στη Βασιλική Δ της Νικόπολης

Πηγή φωτό: actianicopolisarchaeopark.gr Πηγή φωτό: actianicopolisarchaeopark.gr

Τη συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας στη Βασιλική Δ της Νικόπολης κατά το έτος 2025, ενέκρινε η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου.

Η ανασκαφική έρευνα υλοποιείται στο πλαίσιο του εγκεκριμένου πενταετούς ερευνητικού προγράμματος (2021-2025), υπό τη διεύθυνση της επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων, κ. Ευγενίας Χαλκιά.

Κατά το τρέχον έτος πρόκειται να πραγματοποιηθούν, σύμφωνα με το υποβληθέν αίτημα, ανασκαφικές εργασίες: α) στην αυλή του αιθρίου, στα τετράγωνα Δ7-Δ8 και β) στον χώρο δυτικά του δυτικού τοίχου του αιθρίου, στα τετράγωνα Α6-Α7.

47 768x997

Βασιλική Δ

Πάνω στον χαμηλό λόφο Καραούλι, με θέα στον Αμβρακικό, έξω από τα τείχη της παλαιοχριστιανικής Νικόπολης αλλά μέσα και κοντά στα ρωμαϊκά τείχη και τη Νοτιοανατολική τους Πύλη, βρίσκεται η Βασιλική Δ. Εντοπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 κατά τις εκσκαφές του ΟΤΕ για την εγκατάσταση κεραίας ασυρμάτου. Η θέση της έξω από τη χριστιανική πόλη και οι ταφές που βρέθηκαν στο εσωτερικό της οδηγούν στο συμπέρασμα πως ο ναός θα πρέπει να σχετίζεται με ένα από τα χριστιανικά κοιμητήρια.

Η Βασιλική Δ είναι τρίκλιτη, ξυλόστεγη, με τριμερές προεξέχον εγκάρσιο κλίτος, νάρθηκα με προσκτίσματα και αίθριο. Η προέκταση του βόρειου και του δυτικού τοίχου του αιθρίου πέρα από τη βορειοδυτική γωνία του μαρτυρεί την ύπαρξη στοάς, η οποία εξασφάλιζε προφανώς την κύρια πρόσβαση στο ναό από τον δρόμο.

Δύο θύρες οδηγούν στον νάρθηκα, που σώζει μικρό τμήμα από το ψηφιδωτό δάπεδό του. Στο κέντρο του δαπέδου, ανάμεσα σε γεωμετρικά σχέδια, εικονίζεται στεφάνι με πολύχρωμα άνθη και καρπούς, τα οποία συγκρατεί ελισσόμενη ταινία. Πρόκειται για συχνότατο στη γλυπτική διακοσμητικό θέμα, σπάνιο όμως στη διακόσμηση ψηφιδωτών δαπέδων, στοιχείο ενδεικτικό της υψηλής και πρωτότυπης καλλιτεχνικής ποιότητας του εργαστηρίου της Νικόπολης.

Στενό άνοιγμα στον νότιο τοίχο του νάρθηκα οδηγεί σε μικρό διαμέρισμα, πιθανότατα το διακονικό, με αψίδα στη νότια πλευρά και ψηφιδωτό δάπεδο. Τρεις θύρες στον ανατολικό τοίχο του νάρθηκα, με ευρύτερη την κεντρική, τη βασίλειο πύλη, η οποία διέθετε αρχικά πολυτελές μαρμάρινο περιθύρωμα, οδηγούσαν στον κυρίως ναό. Δύο σειρές έξι κιόνων ιωνικού ρυθμού, οι οποίες διαμόρφωναν τα τρία κλίτη του, συνεχίζουν στο εγκάρσιο κλίτος. Το δάπεδο του κεντρικού κλίτους έφερε πολυτελές μαρμαροθέτημα (opus sectile), ενώ στα δυο πλάγια κλίτη διατηρείται, σε αξιόλογο ποσοστό, το μαρμαροθέτημα με πολύχρωμα ακανόνιστα πλακίδια (opus segmentatum).

Το ελαφρώς υπερυψωμένο δάπεδο του ιερού βήματος ήταν διακοσμημένο με μαρμαροθέτημα ανάλογο με εκείνο του κεντρικού κλίτους. Από την αγία τράπεζα διατηρείται μόνο η βάση της. Εκατέρωθεν της τράπεζας βρίσκονται τα κτιστά συμψέλλια, και ανατολικότερα, στην αψίδα, το ημικυκλικό βαθμιδωτό βάθρο όπου τοποθετούνταν ο θρόνος του επισκόπου.

Τα δύο πτερύγια του εγκάρσιου κλίτους επικοινωνούν με το ιερό βήμα και τα πλάγια κλίτη με δίβηλο. Στο βόρειο διαμέρισμα, κάτω από τις πλάκες, βρέθηκε μαρμάρινη σαρκοφάγος και κτιστός κιβωτιόσχημος τάφος, ο οποίος περιείχε τα οστά τουλάχιστον έξι νεκρών. Μέσα στην εξαιρετικής καλλιτεχνικής ποιότητας σαρκοφάγο, προϊόν εργαστηρίου γλυπτικής της Κωνσταντινούπολης, βρέθηκαν διαλυμένα τα οστά του νεκρού χωρίς το κρανίο. Η προνομιακή θέση της ταφής δίπλα στο ιερό βήμα, μέσα στην πολυτελή σαρκοφάγο, επιτρέπει το συμπέρασμα ότι πρόκειται για μάρτυρα, στον οποίο θα ήταν αφιερωμένος ο ναός. Την παραπάνω υπόθεση ενισχύει η ύπαρξη του παρακείμενου τάφου, ο οποίος ερμηνεύεται ως ταφή ad sanctum, ταφή δίπλα σε μάρτυρα, η οποία εξασφάλιζε τη σωτηρία της ψυχής.

Αντίστοιχο μικρό διαμέρισμα περιφραγμένο με θωράκια υπάρχει και στο νοτιοδυτικό τμήμα του νότιου διαμερίσματος, το «πρόχειρον παστοφόριον» κατά τον Ορλάνδο. Η έρευνα κάτω από το δάπεδο αποκάλυψε την ύπαρξη δύο κιβωτιόσχημων τάφων με δεκαοκτώ νεκρούς. Η αποκάλυψη αυτή ενισχύει την άποψη ότι αντίστοιχα διαμερίσματα παλαιοχριστιανικών βασιλικών προορίζονταν και για την ταφή αξιωματούχων του κλήρου και προβεβλημένων πολιτών. Η ερμηνεία της βασιλικής ως κοιμητηριακής ενισχύεται και από το ενεπίγραφο θραύσμα επιτάφιας στήλης χριστιανικών χρόνων που βρέθηκε στην περιοχή της αψίδας από τους πρώτους ανασκαφείς.

Αξιόλογο είναι το σύνολο των γλυπτών της βασιλικής ορισμένα από τα οποία ήταν εισηγμένα, ειδική παραγγελία για τη βασιλική.

Η ανέγερση της Βασιλικής Δ τοποθετείται στο πρώτο μισό του 6ου αι., χρονολόγηση που στηρίζεται κυρίως στον τύπο των αρχιτεκτονικών γλυπτών και στα ψηφιδωτά δάπεδα του νάρθηκα και του διακονικού.

Η θέση της Βασιλικής Δ έξω από τη χριστιανική πόλη και οι ταφές που βρέθηκαν στο εσωτερικό της, οδηγούν στο συμπέρασμα πως ο ναός θα πρέπει να σχετίζεται με ένα από τα χριστιανικά κοιμητήρια.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Πολιτική

16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η οργάνωση του ΠΑΣΟΚ στην Πρέβεζα: Το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο μνήμη. Είναι χρέος κάθε δημοκρατικού πολίτη. Το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» παραμένει
16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας: Η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας τιμά την επέτειο της ...
11 Νοεμβρίου 2026
Την προστασία προστασία των Πηγών Αγίου Γεωργίου και επανεξέταση της υδρομάστευσης στο έργο ύδρευσης Πρέβεζας -Άρτας-Λευκάδας, έθεσε με Ερώτηση στη ...
10 Νοεμβρίου 2026
Στην Πρέβεζα ολοκλήρωσε την περιοδεία του στην Ήπειρο ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Αλέξης Τσίπρας, πραγματοποιώντας σειρά επαφών ...
10 Νοεμβρίου 2026
Ο εκπρόσωπος της Λαϊκής Συσπείρωσης του Δήμου Πρέβεζας στο Δ.Σ. του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Πρέβεζας Γιώργος Χαρισιάδης, αιτήθηκε το πρωί της ...

Αθλητισμός

18 Νοεμβρίου 2026
Το σημερινό πρόγραμμα συνδυάζει το EuroCup με ποδόσφαιρο από τη Βραζιλία μετά τα μεσάνυχτα. Ο Άρης υποδέχεται τη Λε Μαν έχοντας ανεβάσει τις προσδοκίες με τις εμφανίσεις του, ενώ η Κορίνθιανς αναζητά
17 Νοεμβρίου 2026
Ένα ξεχωριστό ποδοσφαιρικό ραντεβού περιμένει την Πρέβεζα την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, με τον ΠΑΣ Πρέβεζα να υποδέχεται τον ΠΑΣ Γιάννινα στο Δημοτικό ...
17 Νοεμβρίου 2026
Η βραδιά της Τρίτης φέρνει δύο ελληνικές δοκιμασίες στην EuroLeague και μία αναμέτρηση με μεγάλο βαθμολογικό βάρος στο Nations League. Στην Μπολόνια ...
16 Νοεμβρίου 2026
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η συμμετοχή του Ναυτικού Ιστιοπλοϊκού Ομίλου Πρέβεζας (ΝΙΟΠ) στο OPEN πανελλήνιο διασυλλογικό αγώνα ‘ΝΙΚΟΣ ΠΡΕΣΣΑΣ 2026’ ...
16 Νοεμβρίου 2026
Έτοιμη για την 6η αγωνιστική της υποχρέωση στη φάση των ομίλων του Nations League η Εθνική μας, υποδεχόμενη απόψε (21:45) τη Σερβία στο Βόλο. Θέλει ...

Πολιτισμός

17 Νοεμβρίου 2026
«ΝΑΖΑ» των Γιουβάλ Αβραχάμ και Ρέιτσελ Σζορ Ημέρα προβολής: 18 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 Είσοδος Γενική είσοδος: 6 ευρώ Φοιτητές: 4 ευρώ
09 Νοεμβρίου 2026
«Όταν έρθει το Φθινόπωρο» του Φρανσουά Οζόν Ημέρα προβολής: 11 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 ...
29 Οκτωβρίου 2026
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας ξεκινά τις χειμερινές της προβολές και σας προσκαλεί σε ένα νέο ταξίδι γεμάτο εικόνες, συναισθήματα, εκπλήξεις και ...
30 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Πρέβεζας και η Εταιρεία Συγγραφέων στο πλαίσιο της συνεργασίας τους για μια σειρά δράσεων εν όψει της εκατονταετίας (1928-2028) από τον ...
27 Οκτωβρίου 2026
Η φωτογραφική ομάδα ΚΑΔΡΩ παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της με τίτλο "10 little projects", μια συλλογική εξερεύνηση γύρω από τη δυναμική της εικόνας ...

Στήλες

06 Ιουλίου 2012
Αραβικές δυνάμεις υπό τον Λόρενς της Αραβίας και τον βεδουίνο Αούντα Ιμπού Ταγί καταλαμβάνουν το λιμάνι της Άκαμπα από τους Οθωμανούς Τούρκους στις 6 Ιουλίου 1917, κατά τη διάρκεια της αραβικής
26 Ιουνίου 2012
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γιουγκοσλαβίας απορρίπτει τις διακηρύξεις ανεξαρτησίας της Σλοβενίας και της Κροατίας. Αρχίζει ο Πόλεμος των Δέκα ...
21 Ιουνίου 2012
Σκάνδαλο της Κτηματικής Τράπεζας της Ελλάδας ξεσπά στις ΗΠΑ, με συλλήψεις σε διάφορες πόλεις της Αμερικής, για παράνομες καταθέσεις 700 εκατομμυρίων ...
19 Ιουνίου 2012
Οι Έλληνες συντρίβουν τους Βούλγαρους στη μάχη Κιλκίς - Λαχανά, κατά τη διάρκεια του Β' Βαλκανικού Πολέμου, στις 19 Ιουνίου 1913. Η μάχη ξεκίνησε ...
16 Ιουνίου 2012
Παρουσία στενών συγγενών, λίγων φίλων και εκπροσώπων των πολιτικών κομμάτων, χωρίς επικήδειους λόγους, κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Παιανίας στις 16 ...