Το Τμήμα Πρέβεζας ΣΑΔΑΣ - ΠΕΑ ζητά αναθεώρηση της εσφαλμένης -όπως τη χαρακτηρίζει- απόφασης και επισημαίνει πως η προτεινόμενη τροποποίηση του σχεδίου πόλης θα υποβαθμίσει σημαντικά το δομημένο περιβάλλον της πόλης, θα αφαιρέσει οριστικά χώρους πρασίνου, θα θέσει σε κίνδυνο τον φυσικό πόρο της ιαματικής πηγής και θα μεταβάλει προς το δυσμενέστερο τις συνθήκες ζωής των κατοίκων της Πρέβεζας.
Η επιστολή αναφέρει:
Αξιότιμη κυρία πρόεδρε, Αξιότιμα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου Πρέβεζας,
Η περιοχή που ονομάζεται άτυπα «Καλάμια» είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη περιβαλλοντικά, γειτνιάζει με το παραλιακό μέτωπο, τις Ιαματικές πηγές, το αλσύλλιο της Κυανής Ακτής και το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου. Αποτελείται από 2 οικοδομικά τετράγωνα τα ΟΤ159 και ΟΤ160. Αθροιστικά έχουν έκταση περί τα 50 στρέμματα και είναι χαρακτηρισμένα ως χώροι πρασίνου όπως εμφανίζεται στα Βασιλικά Διαταγματα (του 1948 για το ΟΤ160 και του 1970 για το ΟΤ159), στο Ρυμοτομικό Σχέδιο του 1992, στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του 1988 (και στην αναθεώρησή 1992) καθώς και στο πιο πρόσφατο ΓΠΣ του 2009.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πρέβεζας στις 29 Απριλίου ενέκρινε την τροποποίηση του σχεδίου πόλης στο Ο.Τ 159 επί της οδού Γρηγορίου Λαμπράκη και σκοπεύει σε συνολική τροποποίηση του ρυμοτομικού συμπεριλαμβανομένου και του όμορου ΟΤ160, στοχεύοντας στον αποχαρακτηρισμό τους και στην δυνατότητα οικοδόμησης τους. Η απόφαση αυτή λήφθηκε κατόπιν αίτησης των ενδιαφερόμενων ιδιοκτητών του ΟΤ159, συνοδευόμενη από την αριθ. 472/2019 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Ιωαννίνων για άρση απαλλοτρίωσης, λόγω αδυναμίας του Δήμου να προβεί σε αποζημιώσεις. Ταυτόχρονα, οι ιδιοκτήτες του όμορου οικοδομικού τετραγώνου ΟΤ160 έχουν επίσης κερδίσει δικαστικά την άρση απαλλοτρίωσης.
Το δικαίωμα των ιδιοκτητών στην αποζημίωση για την απαλλοτρίωση της περιουσίας τους είναι αδιαμφισβήτητο. Όμως, ο συγκεκριμένος χώρος αποτελεί έναν αναντικατάστατο πνεύμονα πρασίνου του αστικού χώρου της πόλης μας, ο οποίος επιπλέον φέρει ειδικά γεωγραφικά και μοναδικά φυσικά χαρακτηριστικά.
Συγκεκριμένα:
1. Ο χώρος αυτός αποτελεί τον μεγαλύτερο χώρο πρασίνου του Πολεοδομικού ιστού της Πόλης της Πρέβεζας και ως τέτοιος συνεισφέρει ουσιαστικά στο ισοζύγιο δομημένων και ελεύθερων χώρων. Επιπλέον, εντάσσεται στον προγραμματισμό του ΓΠΣ για το ευρύτερο δίκτυο χώρων πρασίνου, ο οποίος περιλαμβάνει το στρατόπεδο Σολωμού, τα Ιαματικά λουτρά, τις υπαίθριες χρήσεις πολιτισμού στο κηποθέατρο και στον θερινό κινηματογράφο, τις αθλητικές εγκαταστάσεις της Κυανής Ακτής και το φρούριο του Αγ. Γεωργίου. Ο αποχαρακτηρισμός τους από χώροι πρασίνου και η απόδοσή τους προς οικοδόμηση, μειώνει την επιφάνεια των κοινόχρηστων χώρων της περιοχής αυτής στο μισό και καταργεί περισσότερο από το 1/3 των χώρων πρασίνου του συνόλου της πόλης. Πρόσθετα με τα Τμήμα Πρέβεζας ΣΑΔΑΣ - ΠΕΑ σημερινά δεδομένα δεν υφίσταται - ούτε μπορεί να εξασφαλιστεί, ανάλογη έκταση εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος Πρέβεζας ούτως ώστε να αντικατασταθεί η απώλεια που αναμένεται σε πράσινο. Χρειάζεται να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι η σημερινή αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο στην Πρέβεζα είναι ιδιαίτερα χαμηλή περίπου 2,7 m² πολύ κάτω από το ελάχιστο αποδεκτό όριο των 9 m² (πρασίνου ανά κάτοικο). Θα πρέπει να τονίσουμε επίσης ότι οι χώροι πρασίνου είναι ζωτικής σημασίας για τις πόλεις καθώς ρυθμίζουν την θερμοκρασία και βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα, συντηρούν βλάστηση στην ευρύτερη περιοχή μέσω του εμπλουτισμού του υδροφόρου, αποτελούν σημεία συνάντησης και ψυχαγωγίας για τους πολίτες και τελικά συμβάλλουν καθοριστικά στην γενική υγεία των κατοίκων αλλά και στο αίσθημα ευημερίας της τοπικής κοινωνίας.
2. Η συγκεκριμένη έκταση βρίσκεται σε άμεση σύνδεση με την ιαματική πηγή (αναγνωρισμένος φυσικός πόρος «νερό πηγής Πρέβεζας» (γεώτρηση αντλούμενη) του Δήμου Πρέβεζας ΦΕΚ 4744/Β/2017) και η οικοδόμησή της θα αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά του φυσικού πόρου. Συγκεκριμένα, υπάρχουν 2 υδρογεωλογικές μελέτες, οι οποίες εξηγούν την προέλευση του ιαματικού πόρου (Υδρογεωγλογική έρευνα περιοχής Λουτρών Πρέβεζας, Ι.Γ.Μ.Ε., Πρέβεζα, 1995 και Υδρογεωλογική – Γεωλογική Μελέτη για την αναγνώριση του φυσικού πόρου «Ιαματική πηγή Πρέβεζας» του Δήμου Πρέβεζας, Σύνδεσμος Δήμων και Κοινοτήτων Ιαματικών Πηγών, Αναπτυξιακή Θερμαλιστική Εταιρεία, Μιχαήλ Πουλτσίδης, Λάρισα, 2015). Τα στοιχεία που συμμετέχουν στο σχηματισμό της πηγής είναι οι βροχοπτώσεις, το θαλασσινό νερό και ο υφάλμυρος υδροφόρος ορίζοντας που αναπτύσσεται εντός των (9μ περίπου πάχους) ολοκαινικών αποθέσεων, όπου γίνεται η παραγωγή του Θείου με τη βοήθεια κυρίως της τύρφης και των φυκιών. Το ποσοστό των θαλάσσιων υδάτων που εισρέει στην ζώνη τροφοδοσίας της πηγής αποτελεί περίπου το 15-25%, ενώ μεγαλύτερη συμμετοχή έχει το βρόχινο (γλυκό) νερό σε ποσοστό 70 -80% το οποίο συλλέγεται από την εν λόγω περιοχή “Καλάμια”. Οι μελέτες οριοθετούν συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της πηγής και ειδικότερα η πιο πρόσφατη περιγράφει 2 ζώνες α) την Ζώνη Ι – Υδροληψίας, έκτασης 43.156τ.μ. η οποία θεωρείται απόλυτης προστασίας και μάλιστα για τη διασφάλιση του πόρου απαγορεύει την προσάραξη σκαφών και προτείνει την κατάργηση του δρόμου και τροποποίησή του σε χώρο πρασίνου και β) Ζώνη ΙΙ – Ζώνη μικροβιολογικής προστασίας, έκτασης 172.014τ.μ., εντός της οποίας βρίσκονται τα ΟΤ 159 και ΟΤ 160. Συγκεκριμένα, η μελέτη τονίζει πως δεδομένου ότι η οικιστική δραστηριότητα πλησίον της πηγής είναι ιδιαίτερα αυξημένη, στην ζώνη ΙΙ δεν επιτρέπεται καμία απολύτως ανθρώπινη δραστηριότητα που θα μπορούσε να προκαλέσει την ρύπανση ή την μόλυνση των νερών ή την ελάττωση της παροχής νερών στην πηγή. Πρόσθετα εντός της περιοχής υφίστανται - και πριν τον χαρακτηρισμό/οριοθέτηση- κτίρια γεγονός που ήδη απομειώνει την διαδικασία εμπλουτισμού του πόρου. Φυσικά, για τα υφιστάμενα κτίρια δεν απαγορεύει εργασίες συντήρησης ή μελλοντικής αποκατάστασης, υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης των ανωτέρω. Επιβάλλονται μαλιστα συγκεκριμένες εργασίες όπως η κατάργηση των βόθρων και η άμεση σύνδεση των κτιρίων στο δίκτυο αποχέτευσης που δεν δύναται να θέσουν σε κίνδυνο την διαδικασία εμπλουτισμού της πηγής.
Σύμφωνα με τα ανωτέρω καθίσταται σαφές πως οποιαδήποτε νέα οικοδομική δραστηριότητα με σκοπό την δημιουργία κατοικιών, εμπορικών ή τουριστικών δραστηριοτήτων που θα προσθέσει κάλυψη με κατασκευές και σκληρά δάπεδα στα ΟΤ159 και ΟΤ160 δεν είναι επιτρεπτή γιατί θα μειώσει την επιφάνεια εδάφους του αποδέκτη, θα επηρεάσει ανεπανόρθωτα και προς το δυσμενέστερο την ποιότητα και τα χαρακτηριστικά του φυσικού ιαματικού πόρου. Συγκεκριμένα, αν η επιτρεπόμενη κάλυψη των οικοπέδων με Τμήμα Πρέβεζας ΣΑΔΑΣ - ΠΕΑ κτιριακές εγκαταστάσεις είναι 60% και από το υπόλοιπο η υποχρεωτική φύτευση αποτελεί τα 2/3, τελικά, οι απορροφητικές επιφάνειες εδάφους που θα απομείνουν από τα 50στρ θα είναι λιγότερες από το 25% αυτής, ήτοι κάτω από 13στρ. Από αυτά κατά τη ρυμοτόμηση θα προκύψουν πρόσθετες αναγκαίες εκτάσεις για τη διαμόρφωση νέων οδών, αφαιρώντας επιπλέων επιφάνειες. Τέλος θα προκύψει βέβαιη ρύπανσης της περιοχής από την οικοδομική δραστηριότητα, δηλαδή ρύπανση κατά την κατασκευή από την απόθεση αδρανών υλικών και αποβλήτων κατασκευών.
3. Πρόσθετοι λόγοι απέναντι στην προτεινόμενη πολεοδόμηση με δεδομένο μάλιστα ότι ο συγκεκριμένος χώρος πρασίνου βρίσκεται εντός της ζώνης 500μ από τη θάλασσα, στο νότιο και δυτικό άκρο της πόλης.
Πρώτον η δημιουργία ενός ψηλού ορίζοντα από κτίρια στο θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, δεν συνάδει με τη φυσιογνωμία και τον χαρακτήρα της και ιδιαίτερα με αυτόν του θαλάσσιο μετώπου της, το οποίο χαρακτηρίζεται ως επί το πλείστον από σχετικά χαμηλά κτίρια, ειδικότερα στο τμήμα του ιστορικού κέντρου. Ο προτεινόμενος συντελεστής δόμησης 1,4 και το μέγιστο ύψος 12,4μ θα παράξουν δυσανάλογης κλίμακας κτιριακό απόθεμα, το οποίο συναντάται σε μεγάλα αστικά κέντρα και δεν αναλογεί στην σημερινή επιστημονική συζήτηση για την ανάπτυξη πόλεων του μεγέθους της Πρέβεζας. Η δημιουργία ενός ισχυρού τέτοιου μετώπου όχι μόνο θα αλλοιώσει το χαρακτήρα της πόλης, αλλά θα μεταβάλει την επαφή της με το βασικότερο στοιχείο της τοποθεσίας, τη θάλασσα. Παράλληλα, οφείλει να ελεγχθεί και συνολικά η αναγκαιότητα πρόσθετων οικιστικών επεκτάσεων της πόλης, σε σύνδεση με τις ήδη προγραμματισμένες αλλά και σε συνδυασμό με τις πληθυσμιακές μελλοντικές εκτιμήσεις.
Δεύτερον η κατάργηση του χώρου πρασίνου στο θαλάσσιο μέτωπο θα μεταβάλει το μικροκλίμα της περιοχής και της πόλης της Πρέβεζας ευρύτερα. Ο δροσισμός της πόλης το καλοκαίρι, λόγω προσανατολισμού και τοπικών κλιματικών συνθηκών, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην λειτουργία του φαινομένου της θαλάσσιας και απόγειου αύρας. Η κατασκευή νέων ψηλών κτιρίων στο θαλάσσιο μέτωπο θα εμποδίζει πρόσθετα την ροή του ανέμου (συνήθης διεύθυνση) προς το εσωτερικού του αστικού ιστού. Επίσης, η εισχώρηση της θαλάσσιας αύρας εμποδίζεται και με τη μείωση των ελεύθερων φυσικών επιφανειών δαπέδων και την αντικατάστασή τους με σκληρά υλικά, στο παραθαλάσσιο μέτωπο. Τα σκληρά μη υδατοπερατά υλικά συσσωρεύουν την ηλιακή ακτινοβολία και την εκπέμπουν πίσω στο περιβάλλον ως θερμότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας, έτσι ο ψυχρότερος αέρας που έρχεται από τη θάλασσα θερμαίνεται πριν προλάβει να εισέλθει στον αστικό ιστό εντείνοντας το φαινόμενο της θερμικής αστικής νησίδας με αύξηση των θερμοκρασιών το καλοκαίρι. Ειδικότερα, στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής είναι επιτακτική η ανάγκη για την βελτίωση του μικροκλίματος και θερμικών συνθηκών στις πόλεις και όχι το αντίθετο.
Συνοψίζοντας, η έγκριση του Δημοτικού Συμβουλίου για την ρυμοτόμηση και άρα την μεγάλης κλίμακας κατάργηση χώρων πρασίνου και την δυνατότητα οικοδόμησης των ΟΤ159 και ΟΤ160 θα υποβαθμίσει σημαντικά το δομημένο περιβάλλον της πόλης, θα αφαιρέσει οριστικά χώρους πρασίνου, θα θέσει σε κίνδυνο τον φυσικό πόρο της ιαματικής πηγής και θα μεταβάλει προς το δυσμενέστερο τις συνθήκες ζωής των κατοίκων της Πρέβεζας. Μία τέτοια απόφαση κινείται σε πλήρη αντίθεση με τις σύγχρονες περιβαλλοντικές και πολεοδομικές πρακτικές αλλά και τις ανάγκες προσαρμογής των πόλεων στην κλιματική κρίση. Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 29ης Απριλίου θα έχει, εκτιμούμε, αρνητικό αντίκτυπο στην πόλη της Πρέβεζας, τόσο περιβαλλοντικά όσο και για λόγους χωρικής οργάνωσης, θα επηρεάσει την καθημερινότητα των κατοίκων της και την Τμήμα Πρέβεζας ΣΑΔΑΣ - ΠΕΑ ποιότητα ζωής τους. Επίσης για μια ακόμη φορά πριν τη λήψη της απόφασης αυτής δεν προηγήθηκε δυστυχώς ο ενδεδειγμένος επιστημονικός και κοινωνικός διάλογος, δεν εκτέθηκαν αναλυτικά τα πολλαπλά επιχειρήματα των φορέων, δεν μελετηθηκαν εναλλακτικές. Σήμερα ο μόνος δρόμος για την βιώσιμη οργάνωση της πόλης της Πρέβεζας είναι η άρση της εσφαλμένης αυτής απόφασης από το Δημοτικό Συμβούλιο Πρέβεζας.
Κλείνοντας και σε ότι έχει να κάνει με τη διαδικασία απαλλοτρίωσης. O Δήμος Πρέβεζας έχει στέρεη διαχρονική ευθύνη που δεν έχει προχωρήσει η απαλλοτρίωση των εκτάσεων αυτών, ο σχεδιασμός χώρων υψηλού πρασίνου και η απόδοση τους στη χρήση των πολιτών της Πρέβεζας. Η σημερινή Δημοτική Αρχή, αλλά και οι προηγούμενες θα έπρεπε να είχαν μεριμνήσει εγκαίρως ώστε να μην φτάσουμε στις δικαστικές αυτές αποφάσεις για “άρση μη συντελεσθείσας απαλλοτρίωσης”. Η Δημοτική αρχή πρόσθετα θα έπρεπε να έχει διεξάγει συνολική μελέτη και να έχει ενημερώσει τους/τις πολίτες για τις σοβαρές εξελίξεις που θα επηρεάσουν την ζωή τους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα ΟΤ 159 και ΟΤ 160 μπορούν να πολεοδομηθούν ούτε ότι δεν υφίστανται εργαλεία για την εκ νέου απαλλοτρίωση τους. Αφενός προκύπτει σαφώς από την ανάλυση που προηγήθηκε (Πράσινο, Ιαματική Πηγή, Κλιματική Ανθεκτικότητα) ότι για την εν λόγω περιοχή υφίστανται ειδικοί όροι χρήσης και δόμησης. Αφετέρου μπορούν από το Δήμο Πρέβεζας να αξιοποιηθούν εργαλεία όπως ο τραπεζικός δανεισμός, η ανταλλαγή οικοπέδων, να τεθεί εκτός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου ή/και να ασκηθεί πίεση -μαζί με τους/ις κατοίκους και τους κοινωνικούς φορείς- για απαλλοτρίωση από το Δημόσιο με βάση την κείμενη νομοθεσία για τους Εθνικούς Πόρους των Ιαματικών Πηγών.
Από την πλευρά μας ως Τμήμα Πρέβεζας ΣΑΔΑΣ - ΠΕΑ δεσμευόμαστε να παρακολουθούμε την κρίσιμη αυτή υπόθεση, να αναλάβουμε πρωτοβουλίες σε συνεργασία με το Τμήμα Ηπείρου του ΤΕΕ και την Τ.Ε Πρέβεζας (και άλλους επιστημονικούς φορείς) για να κοινωνήσουμε τη σημασία και να συμβάλουμε στην διάσωση του αναντικατάστατου χώρου πρασίνου στα “Καλάμια’. Τέλος σκοπεύουμε να εργαστούμε για να βαθύνουμε τις επεξεργασίες αναφορικά με τους δημόσιους κοινόχρηστους χώρους και τους χώρους πρασίνου, την διεύρυνση και σύνδεσή τους στην Πόλη της Πρέβεζας.
