Σάββατο, 02 Μαϊος 2026 10:31

Τα Συρρακιωτόπουλα της Καισαριανής (του Σπύρου Νταλαούτη)

Η μνήμη των 200 εκτελεσμένων της Πρωτομαγιάς του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής παραμένει ζωντανή. Ανάμεσά τους και τέσσερα νέα παιδιά από το Συρράκο: τα αδέλφια Χρήστος (απεικονίζεται στην φωτογραφία του άρθρου) και Ελένη Πανέτη, καθώς και οι Ανδρέας και Δημήτριος Σόφης. Τέσσερις νέοι άνθρωποι που πλήρωσαν με τη ζωή τους τη συμμετοχή τους στην Αντίσταση.

Οι οικογένειές τους είχαν από νωρίς εγκαταλείψει τον τόπο καταγωγής τους, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής στα αστικά κέντρα. Ο Σπύρος Πανέτης, ζαχαροπλάστης, εγκαταστάθηκε αρχικά στον Πύργο και στη συνέχεια, το 1930, στην Αθήνα, όπου άνοιξε φούρνο. Λίγα χρόνια αργότερα μετακινήθηκε στην Πεντέλη, συνεχίζοντας την επαγγελματική του δραστηριότητα. Στην ίδια περιοχή εγκαταστάθηκε και ο συγγενής του, Γιώργος Σόφης, φαρμακοποιός, μαζί με τη σύζυγό του Καλλιόπη Λινάρη, γνωστή για την αγωνιστική της δράση.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι δύο οικογένειες ανέπτυξαν έντονη αντιστασιακή δράση. Ο Χρήστος και η Ελένη Πανέτη, μαζί με τον Ανδρέα και τον Δημήτριο Σόφη, συμμετείχαν ενεργά στην ΕΠΟΝ Πεντέλης, συμβάλλοντας στον αγώνα κατά των κατοχικών δυνάμεων.

Η δράση τους, ωστόσο, δεν άργησε να εντοπιστεί. Ύστερα από καταγγελία δωσιλόγων, συνελήφθησαν από τις γερμανικές αρχές και οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, οι συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 1944: πρώτοι συνελήφθησαν ο Χρήστος Πανέτης και οι δύο αδελφοί Σόφη, ενώ λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησε η σύλληψη της Ελένης Πανέτη.

Την Πρωτομαγιά του 1944, ο Χρήστος Πανέτης και οι Ανδρέας και Δημήτριος Σόφης εκτελέστηκαν μαζί με τους διακοσίους κρατουμένους του στρατοπέδου Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ως αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων κατοχής. Η μεταφορά τους έγινε με καμιόνια από το Χαϊδάρι, ενώ αρκετοί από τους μελλοθάνατους πρόλαβαν να αφήσουν σύντομα αποχαιρετιστήρια σημειώματα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει εκείνο του 17χρονου Δημητρίου Σόφη: «Χαίρετε φίλοι. Εκδίκηση. Μάνα, μη λυπάσαι. Χαίρε, μάνα».

Η Ελένη Πανέτη δεν εκτελέστηκε την ίδια ημέρα. Οι εκτελέσεις γυναικών ακολούθησαν λίγες ημέρες αργότερα, και η ίδια συγκαταλέγεται ανάμεσα σε εκείνες που εκτελέστηκαν στις 10 Μαΐου 1944. Ήταν φοιτήτρια της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.

Η απώλεια των τεσσάρων νέων συγκλόνισε βαθιά την τοπική κοινωνία της Πεντέλης. Μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν σκηνές οδύνης, με συγγενείς να αναζητούν ίχνη των αγαπημένων τους μέσα από προσωπικά αντικείμενα στον τόπο της εκτέλεσης.

Παράλληλα, στα επίσημα αρχεία καταγράφονται ασάφειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ονόματα των εκτελεσμένων εμφανίζονται λανθασμένα ή ελλιπή, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες πλήρους τεκμηρίωσης εκείνης της περιόδου. Ωστόσο, στο Ηρώο της Παλαιάς Πεντέλης, που ανεγέρθηκε το 1947, τα τέσσερα ονόματα των Συρρακιωτόπουλων αναγράφονται ορθά.

Σήμερα, περισσότερες από οκτώ δεκαετίες μετά, η θυσία τους εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς. Το 2017, σε εκδήλωση μνήμης στο Συρράκο, τα ονόματά τους χαράχθηκαν σε αναθηματική πλάκα, ως ελάχιστος φόρος τιμής.

Η ιστορία των τεσσάρων Συρρακιωτόπουλων δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο της Κατοχής· αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση του κόστους της ελευθερίας και της ευθύνης διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Γιατί η γνώση της ιστορίας παραμένει βασική προϋπόθεση για το μέλλον.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

20 Νοεμβρίου 2026
Συνελήφθη προχθές (18-11-2026) το πρωί στην Πρέβεζα από αστυνομικούς του Τμήματος Τροχαίας Πρέβεζας ημεδαπός, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, που κατηγορείται για κλοπή. Ειδικότερα, ο
20 Νοεμβρίου 2026
Πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων Πρέβεζας, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Εργατικού ...
20 Νοεμβρίου 2026
Στην τελική ευθεία είναι η υλοποίηση του Κέντρου Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας (Κ.Η.Ο.Φ.) για άτομα με άνοια/Alzheimer και συναφείς ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Νομού Πρέβεζας καλεί τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους, τους μελισσοκόμους και τους αλιείς να δυναμώσουν τη συλλογική ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η δημοτική επιτροπή του Δήμου Πρέβεζας ενέκρινε στη χθεσινή της συνεδρίαση, τετράμηνη οριακή παράταση προθεσμίας εκτέλεσης του έργου ...

Πολιτική

16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η οργάνωση του ΠΑΣΟΚ στην Πρέβεζα: Το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο μνήμη. Είναι χρέος κάθε δημοκρατικού πολίτη. Το ...
16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας: Η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας τιμά την επέτειο της ...
11 Νοεμβρίου 2026
Την προστασία προστασία των Πηγών Αγίου Γεωργίου και επανεξέταση της υδρομάστευσης στο έργο ύδρευσης Πρέβεζας -Άρτας-Λευκάδας, έθεσε με Ερώτηση στη ...
10 Νοεμβρίου 2026
Στην Πρέβεζα ολοκλήρωσε την περιοδεία του στην Ήπειρο ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Αλέξης Τσίπρας, πραγματοποιώντας σειρά επαφών ...

Αθλητισμός

20 Νοεμβρίου 2026
Η αγωνιστική βραδιά απλώνεται από τα γήπεδα της Νορβηγίας μέχρι το ΣΕΦ, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Bundesliga και τη La Liga. Τέσσερα παιχνίδια ...
19 Νοεμβρίου 2026
Τέσσερις αναμετρήσεις από διαφορετικές διοργανώσεις δίνουν ξεχωριστό ενδιαφέρον στην Πέμπτη. Ο Παναθηναϊκός αναζητά αντίδραση στο Κάουνας, η ...
18 Νοεμβρίου 2026
Ο ΠΑΣ Πρέβεζα λύγισε τον ΠΑΣ Γιάννινα στη διαδικασία των πέναλτι με 3-1, μετά το 0-0 της κανονικής διάρκειας, και πανηγύρισε μια σπουδαία πρόκριση ...
18 Νοεμβρίου 2026
Το σημερινό πρόγραμμα συνδυάζει το EuroCup με ποδόσφαιρο από τη Βραζιλία μετά τα μεσάνυχτα. Ο Άρης υποδέχεται τη Λε Μαν έχοντας ανεβάσει τις ...

Πολιτισμός

17 Νοεμβρίου 2026
«ΝΑΖΑ» των Γιουβάλ Αβραχάμ και Ρέιτσελ Σζορ Ημέρα προβολής: 18 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 Είσοδος Γενική είσοδος: 6 ευρώ Φοιτητές: 4 ευρώ
09 Νοεμβρίου 2026
«Όταν έρθει το Φθινόπωρο» του Φρανσουά Οζόν Ημέρα προβολής: 11 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 ...
29 Οκτωβρίου 2026
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας ξεκινά τις χειμερινές της προβολές και σας προσκαλεί σε ένα νέο ταξίδι γεμάτο εικόνες, συναισθήματα, εκπλήξεις και ...
30 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Πρέβεζας και η Εταιρεία Συγγραφέων στο πλαίσιο της συνεργασίας τους για μια σειρά δράσεων εν όψει της εκατονταετίας (1928-2028) από τον ...
27 Οκτωβρίου 2026
Η φωτογραφική ομάδα ΚΑΔΡΩ παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της με τίτλο "10 little projects", μια συλλογική εξερεύνηση γύρω από τη δυναμική της εικόνας ...