Πέμπτη, 02 Απριλίου 2020 21:53

Ανθεκτικότητα και συστήματα υγείας (του Χρήστου Κοτσίνη)

Γράφει ο Χρήστος Κοτσίνης, MSc.

Αντιπρόεδρος Επιμελητηρίου Πρέβεζας

Τα τελευταία χρόνια η έννοια της Ανθεκτικότητας (Resilience) έρχεται να αμφισβητήσει την  πρωτοκαθεδρία της έννοιας της Αειφορίας (Sustainability) στον τρόπο που διαχειριζόμαστε τα συστήματά μας˙ θεωρείται πιo διευρυμένη, αφού λαμβάνει υπόψιν τη θέση ενός συστήματος μέσα στη γενικότερη συμπλοκή ευρύτερων ή μη συστημάτων, την εξελικτική τους διάσταση, οπότε στοχάζεται και τον “θάνατό” τους… την κατάρρευσή τους. 

Για την έννοια της Ανθεκτικότητας δεν υπάρχουν στατικά πράγματα. Ζούμε πλέον στην “Εποχή του Ανθρώπου” - το Ανθρωπόκαινο (Anthropocene) - και «[...] δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο σαν συμπλοκή έτοιμων πραγμάτων, αλλά ως συμπλοκή εξελικτικών διαδικασιών, όπου τα φαινομενικά σταθερά πράγματα γεννιούνται και πεθαίνουν συνεχώς, [...]»1. Ο «χορός» αυτός μεταξύ εξελισσόμενων φυσικών και ανθρωπογενών διαδικασιών αποτελούν το υπόβαθρο, το τερέν μέσα στο οποίο λαμβάνονται και εφαρμόζονται οι αποφάσεις μας και οι επιλογές μας. Όλες οι διαδικασίες είναι ενσωματωμένες στο περιβάλλον - οι πόλεις μας, οι χώροι στους οποίους λειτουργούμε, τα οικοσυστήματα που εκμεταλλευόμαστε - είναι τμήματα ενός ευρύτερου πολύπλοκου κοινωνικό - οικολογικού συστήματος. Όσο αυξάνεται η συνδεσιμότητα μεταξύ των συστημάτων μας (ανθρωπογενών, φυσικών και μεταξύ τους) τόσο μειώνεται το “αυτεξούσιό” τους˙ οι διαδικασίες γίνονται πιο δυναμικές, και οι όποιες καταρρεύσεις καταιγιστικές, άμεσα μεταβιβάσιμες με διευρυμένη επιρροή. Τα πολυώροφα κτίρια καταρρέουν διαφορετικά και με περισσότερες παράπλευρες απώλειες από τα πλινθόκτιστα ισόγεια. Αυτόν όμως τον τρόπο “επιλέξαμε” για να ζούμε… πρέπει τα “οικοδομήματά” μας να αντέξουν, να επιδείξουν ανθεκτικότητα.

Κατά έναν γενικά αποδεκτό ορισμό, Ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ατόμων, συλλογικοτήτων, διοικητικών οργανισμών, εταιρειών και συστημάτων μέσα σε μια πόλη, περιφέρεια, κράτος να επιβιώνουν, να προσαρμόζονται και να αναπτύσσονται ανεξαρτήτως χρόνιων πιέσεων ή απότομων οχλήσεων2. Η Προσαρμοστικότητα (adaptability) σε έναν μη στατικό, δυναμικό κόσμο, ο οποίος λόγω της έντονης πλέον συνδεσιμότητας εξελίσσεται ταχέως, είναι ζητούμενο˙ με άλλα λόγια η ικανότητα να αντεπεξέρχεσαι. 

Τα συστήματά μας λοιπόν έχουν μια φέρουσα ικανότητα που εξαιτίας των συνθηκών, αφού αυτές αλλάζουν, πρέπει να προσαρμόζεται και να αλλάζει και αυτή. Η Ανθεκτικότητα ως πλαίσιο σκέψης προσπαθεί να επιστήσει την προσοχή στους διαχειριστές των όποιων συστημάτων, ώστε αυτά να μην καταρρεύσουν υπό το βάρος απαιτήσεων που μεταβάλλονται διαρκώς, ενώ ενδιαφέρεται έντονα και για τις όποιες Eφεδρείες (redundancies) και πώς αυτές αναλαμβάνουν ρόλο την κρίσιμη στιγμή. Και αν οι χρόνιες ενδογενείς πιέσεις φαίνεται να είναι γενικά γνωστές στους διαχειριστές (φθείρουν το σύστημα και υποβιβάζουν την Ανθεκτικότητά του), οι απότομες εξωγενείς οχλήσεις (γεγονότα - σοκ) που μπορεί να δεχτεί ένα σύστημα είναι ικανές (αναλόγως την Ανθεκτικότητά του) να το εκτροχιάσουν˙ για αυτό είναι κρίσιμη η πρόβλεψη - πρόληψη.

Στα καθ΄ ημάς όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η παγκόσμια οικονομική κρίση προ δεκαετίας πυροδότησε την οικονομική κατάρρευση του ελλαδικού κράτους. Ήταν τρόπον τινά ο πυροκροτητής… το μπαρούτι συσσωρευόταν χρόνια. Διαπιστώσαμε πως η Ελληνική Οικονομία δεν είχε καμία ανθεκτικότητα για να αντεπεξέλθει στους τριγμούς που της μεταβίβαζε το διεθνές οικονομικό οικοδόμημα, στο οποίο πλέον είναι συνδεδεμένες όλες οι χώρες.

Τώρα, με την υγειονομική κρίση του κορονοϊού, έχουμε ένα εξωγενές γεγονός - σοκ, αποτέλεσμα της έντονης συμπλοκής ανθρώπου - φύσης… στην ουσία η φύση διεκδικεί χώρο να εξελιχθεί, διεκδικεί πίσω τον χώρο που απαλλοτριώνεται από την πλευρά μας καθημερινά˙ πυροδοτεί εξελίξεις παγκόσμια που θα κρίνουν καθοριστικά την Ανθεκτικότητα διαφόρων τομέων και ειδικότερα των δημόσιων συστημάτων υγείας. Το γενικό lock dawn που εφαρμόζεται παντού, παρά το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος, φαίνεται να προκρίνεται, ώστε αυτά τα συστήματα να καταφέρουν να ανταποκριθούν. Κανείς δεν θέλει να βιώσει (ίσως με κόστος της ίδιας της ζωής του) τη γύμνια, την έλλειψη Ανθεκτικότητας που τα χαρακτηρίζει.

Το γεγονός ωστόσο ότι τα δημόσια συστήματα υγείας δεν είναι ικανά να αντεπεξέλθουν σε ένα από τα πολλά σενάρια πανδημίας (τα οποία επεξεργαζόταν εδώ και χρόνια ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) δεν είναι διόλου τυχαίο. Το αντίθετο μάλιστα, η παντελής έλλειψη μέριμνας για το χτίσιμο Ανθεκτικότητας είναι πολιτική επιλογή. Αυτή η εγκληματική έλλειψη Ανθεκτικότητας είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων νεοφιλελεύθερων επιλογών - αρχής γενομένης από την απαξίωση του Βρετανικού δημοσίου συστήματος υγείας επί Θάτσερ - και της αντίστοιχης ρητορικής που υποστήριξε τις Ευρωπαϊκές πολιτικές λιτότητας.

Το lock down όμως, ενώ αποδίδει στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν αντικαθιστά τις μάχες… απλά δίνει χρόνο στο σύστημα για να (ανα)συγκροτηθεί, εκμεταλλευόμενο και τις όποιες Eφεδρείες του. Ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus σε διάγγελμά του στις 25 Μαρτίου, χαρακτηρίζει “παράθυρο ευκαιρίας” αυτόν κερδισμένο χρόνο, και ζητάει από τις χώρες να τον εκμεταλλευτούν δίνοντας βάρος σε κεντρικά σχεδιασμένες πολιτικές υπέρ του δημοσίου συστήματος υγείας.  

Εδώ ακριβώς βρισκόμαστε τώρα, στο σημείο που πρέπει να εφαρμοστούν συγκεκριμένες πολιτικές για την ενίσχυση και ενδυνάμωση του δημοσίου συστήματος υγείας της χώρας μας, αλλά και την στήριξη ευρύτερων κοινονικό - οικονομικών δομών. Το πλαίσιο της Ανθεκτικότητας, αφού όπως ήδη είπαμε, λαμβάνει υπόψιν τη θέση ενός συστήματος μέσα στη γενικότερη συμπλοκή ευρύτερων ή μη συστημάτων δεν θα μπορούσε να υποτιμήσει το ευρύτερο σύστημα μέσα στο οποίο δουλεύουν τα περισσότερα των συστημάτων μας... την κοινωνία. Η Ελληνική Κυβέρνηση όμως μοιάζει μουδιασμένη μπροστά σε τέτοιες επιλογές, αφού αυτό - όσο σωτήριο και να είναι για τον λαό μας - είναι εναντίον της ιδεολογίας της και η ιδεολογία είναι καθοριστική… ιδίως στη διαχείριση κρίσεων.

1 Ένγκελς Φ., (1886) «Ο Λουντβιχ Φοϋερμπαχ και το τέλος της Κλασικής Γερμανικής

Φιλοσοφίας», Ερατώ, Αθήνα 2004, σελ. 210

2 ARUP’s International Development team

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

22 Νοεμβρίου 2026
Το Συντονιστικό της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Πρέβεζας,εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για την απώλεια του Θεοφάνη Μπάρκα, εκδότη της ιστορικής εφημερίδας «Φωνή του Αγρότου». Ο Θεοφάνης
20 Νοεμβρίου 2026
Συνελήφθη προχθές (18-11-2026) το πρωί στην Πρέβεζα από αστυνομικούς του Τμήματος Τροχαίας Πρέβεζας ημεδαπός, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, ...
20 Νοεμβρίου 2026
Πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων Πρέβεζας, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Εργατικού ...
20 Νοεμβρίου 2026
Στην τελική ευθεία είναι η υλοποίηση του Κέντρου Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας (Κ.Η.Ο.Φ.) για άτομα με άνοια/Alzheimer και συναφείς ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Νομού Πρέβεζας καλεί τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους, τους μελισσοκόμους και τους αλιείς να δυναμώσουν τη συλλογική ...

Πολιτική

21 Νοεμβρίου 2026
Η Νομαρχιακή Επιτροπή Εκλογικού Αγώνα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Πρέβεζας εκφράζει τα θερμά και ειλικρινή συλλυπητήρια στον βουλευτή Πρέβεζας, Κωνσταντίνο Μπάρκα, για την απώλεια του πατέρα του, Φάνη Μπάρκα και
16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η οργάνωση του ΠΑΣΟΚ στην Πρέβεζα: Το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο μνήμη. Είναι χρέος κάθε δημοκρατικού πολίτη. Το ...
16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας: Η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας τιμά την επέτειο της ...
11 Νοεμβρίου 2026
Την προστασία προστασία των Πηγών Αγίου Γεωργίου και επανεξέταση της υδρομάστευσης στο έργο ύδρευσης Πρέβεζας -Άρτας-Λευκάδας, έθεσε με Ερώτηση στη ...

Αθλητισμός

22 Νοεμβρίου 2026
Η κυριακάτικη δράση συνδυάζει δύο ελληνικούς αγώνες με δύο παραδοσιακά ντέρμπι του εξωτερικού. Στο συγκεκριμένο κουπόνι, όμως, δεν αρκεί να διαλέξουμε την ομάδα που θα επικρατήσει. Τα γκολ, τα κόρνερ
21 Νοεμβρίου 2026
Με στόχο την επιστροφή στα νικηφόρα αποτελέσματα ύστερα από την ήττα της προηγούμενης αγωνιστικής από την πρωτοπόρο ΠΕΥΚΗ, η Νικόπολη Πρέβεζας IL ...
21 Νοεμβρίου 2026
Το σημερινό πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερις αγώνες με εντελώς διαφορετικές απαιτήσεις. Άλλοτε η επιλογή περιορίζεται στον τελικό νικητή, άλλοτε ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η αγωνιστική βραδιά απλώνεται από τα γήπεδα της Νορβηγίας μέχρι το ΣΕΦ, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Bundesliga και τη La Liga. Τέσσερα παιχνίδια ...

Πολιτισμός

17 Νοεμβρίου 2026
«ΝΑΖΑ» των Γιουβάλ Αβραχάμ και Ρέιτσελ Σζορ Ημέρα προβολής: 18 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 Είσοδος Γενική είσοδος: 6 ευρώ Φοιτητές: 4 ευρώ
09 Νοεμβρίου 2026
«Όταν έρθει το Φθινόπωρο» του Φρανσουά Οζόν Ημέρα προβολής: 11 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 ...
29 Οκτωβρίου 2026
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας ξεκινά τις χειμερινές της προβολές και σας προσκαλεί σε ένα νέο ταξίδι γεμάτο εικόνες, συναισθήματα, εκπλήξεις και ...
30 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Πρέβεζας και η Εταιρεία Συγγραφέων στο πλαίσιο της συνεργασίας τους για μια σειρά δράσεων εν όψει της εκατονταετίας (1928-2028) από τον ...
27 Οκτωβρίου 2026
Η φωτογραφική ομάδα ΚΑΔΡΩ παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της με τίτλο "10 little projects", μια συλλογική εξερεύνηση γύρω από τη δυναμική της εικόνας ...