Πέμπτη, 18 Φεβρουαρίου 2021 10:36

Μηδενικός ατομικισμός (του Χάρη Ναξάκη)

Γράφει ο Χάρης Ναξάκης, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Οι αρχαιοελληνικοί μύθοι, όπως και οι μύθοι κάθε πολιτισμού, αποτυπώνουν κοινωνικές σημασίες, αρχές και υλικά μέσα με τα οποία ένας πολιτισμός επιδιώκει να νοηματοδοτήσει την ύπαρξή του και να την αποτυπώσει σε θεσμούς, να δώσει απάντηση στο ερώτημα με τί εργαλεία θα χτίσουμε μια ενάρετη ζωή. Γι' αυτό οι μύθοι είναι πραγματικοί, διότι εκφράζουν μια ορισμένη νοηματοδότηση του κόσμου από τον άνθρωπο. Ο όχι και τόσο προβεβλημένος μύθος για το τέλος του αποτρόπαιου Καιάδα ήταν αποτέλεσμα ενός ηθικού διλήμματος. Ο γιος μεταφέρει τυλιγμένο σε μια κουβέρτα τον ηλικιωμένο και βαριά άρρωστο πατέρα του για να τον πετάξει στον τρομακτικό Καιάδα. Πριν συμβεί το ανήθικο ο πατέρας επιθυμεί να δώσει στον γιο του μια τελευταία συμβουλή. Γιε μου, φύλαξε την κουβέρτα γιατί θα σου χρειαστεί στο μέλλον. Ο γιος μετανιωμένος πήρε τον πατέρα του για να πεθάνει στον οίκο του και ο Καιάδας έκτοτε καταργήθηκε.

Θα ταίριαζε ίσως στον σημερινό άκαρδο κόσμο μια μυθοπλασία δικιάς μου κοπής. Ένας γενιοφόρος γέρος, με το παράξενο όνομα Διαφωτισμός, επιστρέφει σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη μετά από ένα μακρύ ταξίδι περιπλάνησης. Ενώ απολάμβανε το ρόφημά του στο καφέ μιας μεγάλης πλατείας παρακολουθώντας μια διαδήλωση του προκάλεσαν μεγάλη εντύπωση τα συνθήματα των συγκεντρωμένων, μιας και του ήταν γνώριμα από τη δική του εποχή. Ελευθερία, ελευθερία, ελευθερία. Γεμάτος απορία ρωτάει έναν διερχόμενο νεαρό. Γιε μου, ελευθερία από τί; Επέστρεψε ο βασιλιάς; Όχι παππού, λόγω της πανδημίας, ξέρεις κάτι παρόμοιο με την χολέρα στα πολύ παλιά χρόνια, συμβαίνει κάτι τρομερό, είναι κλειστή η αγορά, τα καταστήματα, κανείς δεν μπορεί να ψωνίσει ή να διασκεδάσει και όλοι είναι υποχρεωμένοι να φορούν μάσκες. Τί ντροπή, τί παρακμή, μονολόγησε ο γέροντας, να ταυτίζεται το ουμανιστικό ιδεώδες της ελευθερίας με το υπάρχω επειδή καταναλώνω. Ίσως φταίμε κι εμείς, η γενιά μου, που δεν δώσαμε την πρέπουσα σημασία και στις υποχρεώσεις των ατόμων αλλά μόνο στα ατομικά τους δικαιώματα. Ο Διαφωτισμός έφυγε βιαστικά με σκυμμένο το κεφάλι, βρέθηκε το βράδυ σ' ένα στενοσόκακο νεκρός. Αυτοκτονία, ήταν η λιτή ανακοίνωση της αστυνομίας, το φέρετρο δεν αναζητήθηκε από κανέναν στο νεκροτομείο.

Η διαδήλωση της οποίας ήταν μάρτυρας ο Διαφωτισμός μπορεί να αποτελούνταν από ένα συνοθύλευμα συνομωσιολόγων, ακροδεξιών και αντιεμβολιαστών, αλλά λίγο παρακάτω σ' ένα πολυκατάστημα ο πολιτισμός του “υπάρχω μόνο όταν είμαι ελεύθερος να ικανοποιώ τις ακόρεστες επιθυμίες μου” σχημάτιζε ατέλειωτες ουρές. Αγοράζουν από παπούτσια έως τραπέζια, αν ήταν δυνατόν θα τα αγόραζαν όλα για να τους φτιάξει η διάθεση, είπε σε σχετική ερώτηση η υπεύθυνη του καταστήματος. Ο Διαφωτισμός αυτοκτόνησε ίσως γιατί αναλογίστηκε ότι κανείς δεν είναι δυνατόν να διαφύγει από την ετερογονία των σκοπών, από την κατάσταση δηλαδή εκείνη όπου τα αποτελέσματα που παράγουν οι πράξεις ενός ατόμου είναι συχνά αντίθετα από τις αρχικές του επιθυμίες και επιδιώξεις. Στα 30 άρθρα της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία είναι τέκνο του, αναβλύζει μόνο ο ανεξέλεγκτος δικαιωματισμός του ατόμου, δηλαδή η μηδενιστική κουλτούρα του εγωισμού, του ναρκισσιστικού ατομισμού, η ζωή χωρίς όρια και υποχρεώσεις, διότι αυτά περιστέλλουν την ελευθερία του εγώ. Ούτε ένα άρθρο δεν υπάρχει που να αναφέρεται στις ανθρώπινες υποχρεώσεις. Αν η ευθύνη είναι μόνο ατομική τότε γιατί το ορθολογικά σκεπτόμενο άτομο, που θέλει να μεγιστοποιήσει την ιδιωφέλειά του, να μην εγκαταλείψει αβοήθητους τους αντιπαραγωγικούς γέροντες ή ένας γιατρός να μην αρνηθεί να δουλέψει σε ένα νοσοκομείο αναφοράς για τον covid-19; Όταν το κυρίαρχο πρότυπο είναι ο πολιτικός και πολιτιστικός φιλελευθερισμός τότε η κοινωνία έχει έλλειμμα αλληλεγγύης και πλεόνασμα ατομικών δικαιωμάτων, τα οποία μάλιστα έχουν εκπέσει σε χυδαίο μηδενιστικό ατομικισμό. Διότι το αυτοαναφορικό άτομο δεν είναι άτομο αλλά ομοίωμα του εαυτού του, ένας μηδενιστής, που έχει μετατραπεί σε δολοφόνο του άλλου.

ΥΓ: Αλήθεια πώς γίνεται να αποτυγχάνει ο φιλελεύθερος επίγειος μεσσίας, η αγορά, που υποτίθεται ότι αυτορυθμίζεται, εξισορροπεί την ζήτηση με την προσφορά, στην περίπτωσή μας των εμβολίων, σε αντίθεση με τον πάντα σπάταλο δημόσιο τομέα; Έναν δημόσιο τομέα που στην φιλελεύθερη έκδοσή του ούτε καν τον συρρικνωμένο ρυθμιστικό του ρόλο δεν μπορεί να διεκπεραιώσει βάζοντας κανόνες στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις, πόσο μάλλον να εξασφαλίσει τις πατέντες των εμβολίων θεωρώντας τα εμβόλια κατά του covid-19 ως δημόσιο αγαθό.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

20 Νοεμβρίου 2026
Συνελήφθη προχθές (18-11-2026) το πρωί στην Πρέβεζα από αστυνομικούς του Τμήματος Τροχαίας Πρέβεζας ημεδαπός, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, που κατηγορείται για κλοπή. Ειδικότερα, ο
20 Νοεμβρίου 2026
Πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων Πρέβεζας, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Εργατικού ...
20 Νοεμβρίου 2026
Στην τελική ευθεία είναι η υλοποίηση του Κέντρου Ημέρας Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας (Κ.Η.Ο.Φ.) για άτομα με άνοια/Alzheimer και συναφείς ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Νομού Πρέβεζας καλεί τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους, τους μελισσοκόμους και τους αλιείς να δυναμώσουν τη συλλογική ...
20 Νοεμβρίου 2026
Η δημοτική επιτροπή του Δήμου Πρέβεζας ενέκρινε στη χθεσινή της συνεδρίαση, τετράμηνη οριακή παράταση προθεσμίας εκτέλεσης του έργου ...

Πολιτική

16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η οργάνωση του ΠΑΣΟΚ στην Πρέβεζα: Το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο μνήμη. Είναι χρέος κάθε δημοκρατικού πολίτη. Το ...
16 Νοεμβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας: Η Συντονιστική Επιτροπή της ΕΛ.Α.Σ. Πρέβεζας τιμά την επέτειο της ...
11 Νοεμβρίου 2026
Την προστασία προστασία των Πηγών Αγίου Γεωργίου και επανεξέταση της υδρομάστευσης στο έργο ύδρευσης Πρέβεζας -Άρτας-Λευκάδας, έθεσε με Ερώτηση στη ...
10 Νοεμβρίου 2026
Στην Πρέβεζα ολοκλήρωσε την περιοδεία του στην Ήπειρο ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Αλέξης Τσίπρας, πραγματοποιώντας σειρά επαφών ...

Αθλητισμός

20 Νοεμβρίου 2026
Η αγωνιστική βραδιά απλώνεται από τα γήπεδα της Νορβηγίας μέχρι το ΣΕΦ, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Bundesliga και τη La Liga. Τέσσερα παιχνίδια ...
19 Νοεμβρίου 2026
Τέσσερις αναμετρήσεις από διαφορετικές διοργανώσεις δίνουν ξεχωριστό ενδιαφέρον στην Πέμπτη. Ο Παναθηναϊκός αναζητά αντίδραση στο Κάουνας, η ...
18 Νοεμβρίου 2026
Ο ΠΑΣ Πρέβεζα λύγισε τον ΠΑΣ Γιάννινα στη διαδικασία των πέναλτι με 3-1, μετά το 0-0 της κανονικής διάρκειας, και πανηγύρισε μια σπουδαία πρόκριση ...
18 Νοεμβρίου 2026
Το σημερινό πρόγραμμα συνδυάζει το EuroCup με ποδόσφαιρο από τη Βραζιλία μετά τα μεσάνυχτα. Ο Άρης υποδέχεται τη Λε Μαν έχοντας ανεβάσει τις ...

Πολιτισμός

17 Νοεμβρίου 2026
«ΝΑΖΑ» των Γιουβάλ Αβραχάμ και Ρέιτσελ Σζορ Ημέρα προβολής: 18 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 Είσοδος Γενική είσοδος: 6 ευρώ Φοιτητές: 4 ευρώ
09 Νοεμβρίου 2026
«Όταν έρθει το Φθινόπωρο» του Φρανσουά Οζόν Ημέρα προβολής: 11 Νοεμβρίου 2026 Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Πρέβεζας Ώρα έναρξης: 21:00 ...
29 Οκτωβρίου 2026
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας ξεκινά τις χειμερινές της προβολές και σας προσκαλεί σε ένα νέο ταξίδι γεμάτο εικόνες, συναισθήματα, εκπλήξεις και ...
30 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Πρέβεζας και η Εταιρεία Συγγραφέων στο πλαίσιο της συνεργασίας τους για μια σειρά δράσεων εν όψει της εκατονταετίας (1928-2028) από τον ...
27 Οκτωβρίου 2026
Η φωτογραφική ομάδα ΚΑΔΡΩ παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της με τίτλο "10 little projects", μια συλλογική εξερεύνηση γύρω από τη δυναμική της εικόνας ...