methodiko

Πέμπτη, 08 Σεπτεμβρίου 2022 11:22

Ριζωμένος Οικουμενισμός (του Χάρη Ναξάκη)

Χάρης Ναξάκης, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το ταξίδι της ανθρωπότητας από τους προϊστορικούς χρόνους δεν προκάλεσε γεvετικό σχίσμα, γι' αυτό ανήκουμε στο ίδιο είδος και έχουμε τα ίδια χαρακτηριστικά. Ο ίδιος γενετικός κώδικας (έμφυτα) και ορισμένα επίκτητα (πολιτισμικά) χαρακτηριστικά είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους καθιστώντας τους απάτριδες, οικουμενικούς, αλλά και τέκνα του ίδιου γενέθλιου χώρου (μητέρα γη). Το ξερίζωμα του ανθρώπου άρχισε από τότε που ο πρώτος χόμο σάπιενς ξεκίνησε από τις ρίζες του, την Αφρική, για να κατακτήσει τον κόσμο και να ριζωθεί σε νέους τόπους. Η αποεδαφικοποίηση του ανθρώπου, η διασπορά του, τον οδήγησε να αποκτήσει μια καθολική ταυτότητα, την οποία δεν πρέπει να ξεχνάμε για να μην ρίχνουμε νερό στον μύλο των ρατσιστικών αντιλήψεων. Σε όλους τους ανθρώπους υπάρχουν ενιαία εγκεφαλικά, μορφολογικά και ανατομικά χαρακτηριστικά και σε όλες τις κοινωνίες υπάρχει αγάπη, φόβος, μίσος, γέλιο, τρέλα και ορθολογισμός, μαγεία και θρησκεία, θυμός, σεβασμός, μουσική και τραγούδι. Τα παραπάνω στοιχεία είναι κοινά σε όλους και δεν έχουν αλλοιωθεί από τις διαφορετικές ταυτότητες (πολιτισμικές, εθνικές) και συγκροτούν μια ενιαία ανθρώπινη ταυτότητα. Αυτό αποσιωπά ο εθνοφυλετισμός και ο αντιδραστικός ρομαντισμός.

Αλλά το ταξίδι είχε και την Ιθάκη του, τους νέους τόπους, την επανεδαφικοποίηση των ανθρώπων. Η χωρική εδαφικοποίηση, ενός οικουμενικού είδους, είναι καθοριστικό στοιχείο της ανθρώπινης ταυτότητας είτε αυτή εκφράζεται από τον γενέθλιο τόπο, την φυλή, το έθνος, την θρησκεία, την παράδοση, τις πολιτισμικές αξίες. Τα οικουμενικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων, για τα οποία προαναφερθήκαμε, με διαφορετικό τρόπο κατανοούνται και εκφράζονται από τις διαφορετικές ταυτότητες και κουλτούρες, που είναι εδαφοποιημένες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Δεν κλαίνε, γελάνε, μισούν, ερωτεύονται, δουλεύουν, πιστεύουν, ξεκουράζονται, αντιμετωπίζουν τον θάνατο, όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο. Στις προβιομηχανικές κοινωνίες η μάνα-φύση, η γεωγραφία, η χωρικά προσδιορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθόριζαν το πολιτισμικό περιβάλλον. Οι τοπικές, εθνικές ή διαπεριφερειακές ταυτότητες εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο την κοινή ανθρώπινη μοίρα. Δεν πρέπει βέβαια να ξεχνάμε ότι άλλο η αγάπη για την γενέθλια γη και άλλο ο εθνικισμός, η παροξυστική αφηρημένη αγάπη για ένα ιερό και άμεμπτο έθνος-κράτος.

Οικουμενικότητα λοιπόν ή ταυτότητα, κοσμοπολιτισμός ή κοινοτισμός, ρίζωμα στον χώρο ή διεθνισμός, σύνδεση των πολλαπλών ταυτοτήτων σε μια ενιαία ταυτότητα ή ποικιλομορφία; Είμαστε όλοι γηγενείς απάτριδες. Οι άνθρωποι συμμετέχουν στην παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα και ταυτόχρονα ανήκουν σε ένα γενέθλιο τόπο, σε μια εδαφικοποιημένη συλλογική μνήμη. Την πολυπλοκότητα αυτή και κυρίως τον πόλο του ριζώματος ομογενοποιεί στις σημερινές δυτικές παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες το κυρίαρχο ανθρωπολογικό πρότυπο. Αυτήν την πλευρά της αντίθεσης αποσιωπά ο φιλελεύθερος και ο αριστερός οικουμενισμός. Ο μεν πρώτος θεωρεί ότι το άτομο χωρίς ρίζες και ταυτότητα είναι η βασική μονάδα κοινωνικής οργάνωσης. Η ταυτότητα για τους ευαγγελιστές της αγοράς είναι αναχρονισμός, γιατί φυλακίζει το άτομο στην παράδοση και στην συλλογική μνήμη, στο εμείς της κοινότητας και δεν του επιτρέπει να εξατομικευτεί. Η μόνη ταυτότητα που οι φιλελεύθεροι αναγνωρίζουν στο άτομο είναι αυτή του ορθολογικού ατομιστή, που είναι μια μηχανή ανεξέλεγκτης δημιουργίας νέων αναγκών και ικανοποίησης τους μέσω της κατανάλωσης εμπορευμάτων. Ο ηδονιστικός καταναλωτικός ατομοκεντρισμός είναι ο οικουμενικός άνθρωπος του φιλελεύθερου υποδείγματος. Ο αποεδαφοποιημένος ατομισμός είναι ένας πολίτης του κόσμου χωρίς όρια, χωρίς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις, η μόνη του δέσμευση είναι το κυνήγι της ατομικής απόλαυσης. Γιατί αφού η μοίρα μας είναι όλοι να πεθάνουμε να μην απολαμβάνουμε χωρίς όρια; Αυτό είναι το ευαγγέλιο κάθε κοσμοπολίτη πού κυνηγάει ανελέητα τον χρόνο και ρίχνει το ανάθεμα στο παρελθόν και το παρόν, τα οποία είναι πάντα ανεπαρκή, λίγα, φτωχά σε νόημα.

Ο πλούτος δεν βρίσκεται μόνο στην ανθρώπινη ενότητα, στα καθολικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων(αριστερός οικουμενισμός), αλλά και στην ποικιλομορφία, στις ταυτότητες. Οι άνθρωποι λοιπόν είναι όντα καθολικά με ταυτότητες και ευτυχώς, γιατί αν ήταν ομοιόμορφοι, αιώνια ξεριζωμένοι, θα είχαν πεθάνει από ανία. Η μαγεία της ζωής είναι η ποικιλομορφία. Αν ήμασταν μόνιμα ριζωμένοι σε έναν τόπο, χωρίς αλληλεπιδράσεις με άλλους τόπους, θα βασσανιζόμασταν από την τυραννία της οικειότητας, ενώ αν ήμασταν μόνιμα κοσμοπολίτες θα ήμασταν άφιλοι. Πώς μπορείς να αγαπάς τον άλλον, μια ετερότητα, όταν αυτή δεν έχει δικό της πολιτισμό; Δεν χρειαζόμαστε μια ενιαία ευρωπαϊκή υπερταυτότητα, μια πολιτισμική ομοιομορφία, ούτε πρέπει να επιδιώκουμε μια ομογενοποιημένη Ευρώπη χωρίς ταυτότητες. Όποιοι μισούν τις ταυτότητες είναι γιατί θέλουν να επιβάλλουν την δική τους θέαση του κόσμου, την δική τους ταυτότητα. Η συνάντηση του γηγενή και του άπατρη, του εδώ και του άλλου, θα γίνει κουβαλώντας μέσα μας και το εγώ και τον άλλον, δηλαδή την εδαφικοποιημένη οικουμενική ταυτότητα μας. Αυτός είναι ένας οικουμενισμός της πολιτιστικής πολλαπλότητας.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

28 Φεβρουαρίου 2024
Την Τρίτη 5 Μαρτίου μεταφέρθηκε η 1η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας της δημοτικής αρχής του δήμου Πρέβεζας, που ήταν προγραμματισμένη να γίνει σήμερα. Η απόφαση που υπογράφει η Πρόεδρος του Δ.Σ.
28 Φεβρουαρίου 2024
Στη δράση του Δικτύου Σχολείων Σχολικής Διαμεσολάβησης «Σπάω τη σιωπή, σπάζοντας μπαλόνια» συμμετέχουν το 3ο Γυμνάσιο Πρέβεζας και το Γυμνάσιο ...
28 Φεβρουαρίου 2024
Το atpreveza.gr συμμετέχει στην 4ωρη στάση εργασίας της ΕΣΠΗΤ από 12:00 έως 16:00.  Η ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων ...
28 Φεβρουαρίου 2024
Μια ξεχωριστή γιορτινή διαδραστική εκδήλωση διοργανώνουν το Κοινωνικό Παντοπωλείο και το Κοινωνικό Φαρμακείο Δήμου Πρέβεζας την Παρασκευή 8 Μαρτίου ...
27 Φεβρουαρίου 2024
Το Επιμελητήριο Πρέβεζας, σε συνεργασία με τη Διαχειριστική Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Δυτικής Ελλάδας – Πελοποννήσου – Ηπείρου – Ιονίων Νήσων, εταίρος ...

Πολιτική

28 Φεβρουαρίου 2024
Εκατοντάδες ήταν οι διαδηλωτές που έδωσαν το “παρών” στην απεργιακή συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε στην Πρέβεζα, στο πλαίσιο της 24ωρης πανελλαδικής απεργίας που προκήρυξε η ΑΔΕΔΥ. Μέλη
27 Φεβρουαρίου 2024
Συνεδρίασε σήμερα το μεσημέρι το Δ.Σ. της ΔΕΥΑ Πρέβεζας, με θέμα την εκλογή Αντιπροέδρου του διοικητικού συμβουλίου. Ο νέος Πρόεδρος της ΔΕΥΑ ...
26 Φεβρουαρίου 2024
Ερώτηση για το έργο των κρηπιδωμάτων του παραλιακού πεζόδρομου τέθηκε στην τελευταία συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Πρέβεζας, το οποίο παραμένει ...
26 Φεβρουαρίου 2024
Αρκετά ερωτήματα σχετικά με την οικονομική διαχείριση του Δήμου Πρέβεζας προκάλεσαν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον προϊστάμενο της ...
20 Φεβρουαρίου 2024
Την παρακάτω επιστολή απηύθυνε προς κάθε αρμόδιο φορέα ο Σύλλογος Αμπελοκαλλιεργητών και Αμβυκούχων Ηπείρου:  

Αθλητισμός

26 Φεβρουαρίου 2024
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά οι νεανίδες του ΣΚ Νικόπολη αναδείχθηκαν πρωταθλήτριες επικρατώντας του ΣΚ Ιωάννινα στον τελικό. Σε σχετική ανακοίνωση ο ΣΚ Νικόπολη αναφέρει: Μεγάλη εμφάνιση και
26 Φεβρουαρίου 2024
Μετά από ένα συγκλονιστικό παιχνίδι που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον του κόσμου που βρέθηκε στις κερκίδες του ΔΑΚ της Πρέβεζας το απόγευμα του ...
23 Φεβρουαρίου 2024
Από την Οργανωτική Επιτροπή Σχολικών Αθλητικών Δραστηριοτήτων(Ο.Ε.Σ.Α.Δ.) Πρέβεζας, ανακοινώνεται ότι ολοκληρώθηκε η Α΄ Φάση των Πανελλήνιων Αγώνων ...
23 Φεβρουαρίου 2024
Την ομάδα της Κορίνθου αντιμετωπίζει ο Φιλαθλητικός Πρέβεζας για την 18η αγωνιστική του πρωταθλήματος της Pre League κατηγορίας γυναικών στο βόλεϊ. ...

Πολιτισμός

27 Φεβρουαρίου 2024
Κάλεσμα για συμμετοχή στις φετινές καρναβαλικές εκδηλώσεις απευθύνει το Καρναβαλικό Κομιτάτο Πρέβεζας, σημειώνοντας πως ήδη καταγράφει ρεκόρ συμμετοχών. Οι εκδηλώσεις του Καρναβαλικού Κομιτάτου
26 Φεβρουαρίου 2024
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας πιστή στην προβολή ταινιών με κινηματογραφικό χαρακτήρα και αισθητική, προβάλει την ταινία «Στο Γραφείο Καθηγητών» ...
26 Φεβρουαρίου 2024
Η Τ.Ε. Πρέβεζας του ΚΚΕ σας καλεί το Σάββατο 02/03 στις 7:30μμ στο πολιτιστικό κέντρο Δήμου Πρέβεζας «Όαση» σε εκδήλωση που διοργανώνει προς τιμήν ...
23 Φεβρουαρίου 2024
Ο Παιδικός Θίασος Σάββα Γραμμάτικα παρουσιάζει σε θεατρική διασκευή το κλασικό παραμύθι των αδελφών Γκριμ «Ο λύκος και η αλεπού». ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ...