Πέμπτη, 08 Σεπτεμβρίου 2022 11:22

Ριζωμένος Οικουμενισμός (του Χάρη Ναξάκη)

Χάρης Ναξάκης, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το ταξίδι της ανθρωπότητας από τους προϊστορικούς χρόνους δεν προκάλεσε γεvετικό σχίσμα, γι' αυτό ανήκουμε στο ίδιο είδος και έχουμε τα ίδια χαρακτηριστικά. Ο ίδιος γενετικός κώδικας (έμφυτα) και ορισμένα επίκτητα (πολιτισμικά) χαρακτηριστικά είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους καθιστώντας τους απάτριδες, οικουμενικούς, αλλά και τέκνα του ίδιου γενέθλιου χώρου (μητέρα γη). Το ξερίζωμα του ανθρώπου άρχισε από τότε που ο πρώτος χόμο σάπιενς ξεκίνησε από τις ρίζες του, την Αφρική, για να κατακτήσει τον κόσμο και να ριζωθεί σε νέους τόπους. Η αποεδαφικοποίηση του ανθρώπου, η διασπορά του, τον οδήγησε να αποκτήσει μια καθολική ταυτότητα, την οποία δεν πρέπει να ξεχνάμε για να μην ρίχνουμε νερό στον μύλο των ρατσιστικών αντιλήψεων. Σε όλους τους ανθρώπους υπάρχουν ενιαία εγκεφαλικά, μορφολογικά και ανατομικά χαρακτηριστικά και σε όλες τις κοινωνίες υπάρχει αγάπη, φόβος, μίσος, γέλιο, τρέλα και ορθολογισμός, μαγεία και θρησκεία, θυμός, σεβασμός, μουσική και τραγούδι. Τα παραπάνω στοιχεία είναι κοινά σε όλους και δεν έχουν αλλοιωθεί από τις διαφορετικές ταυτότητες (πολιτισμικές, εθνικές) και συγκροτούν μια ενιαία ανθρώπινη ταυτότητα. Αυτό αποσιωπά ο εθνοφυλετισμός και ο αντιδραστικός ρομαντισμός.

Αλλά το ταξίδι είχε και την Ιθάκη του, τους νέους τόπους, την επανεδαφικοποίηση των ανθρώπων. Η χωρική εδαφικοποίηση, ενός οικουμενικού είδους, είναι καθοριστικό στοιχείο της ανθρώπινης ταυτότητας είτε αυτή εκφράζεται από τον γενέθλιο τόπο, την φυλή, το έθνος, την θρησκεία, την παράδοση, τις πολιτισμικές αξίες. Τα οικουμενικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων, για τα οποία προαναφερθήκαμε, με διαφορετικό τρόπο κατανοούνται και εκφράζονται από τις διαφορετικές ταυτότητες και κουλτούρες, που είναι εδαφοποιημένες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Δεν κλαίνε, γελάνε, μισούν, ερωτεύονται, δουλεύουν, πιστεύουν, ξεκουράζονται, αντιμετωπίζουν τον θάνατο, όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο. Στις προβιομηχανικές κοινωνίες η μάνα-φύση, η γεωγραφία, η χωρικά προσδιορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθόριζαν το πολιτισμικό περιβάλλον. Οι τοπικές, εθνικές ή διαπεριφερειακές ταυτότητες εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο την κοινή ανθρώπινη μοίρα. Δεν πρέπει βέβαια να ξεχνάμε ότι άλλο η αγάπη για την γενέθλια γη και άλλο ο εθνικισμός, η παροξυστική αφηρημένη αγάπη για ένα ιερό και άμεμπτο έθνος-κράτος.

Οικουμενικότητα λοιπόν ή ταυτότητα, κοσμοπολιτισμός ή κοινοτισμός, ρίζωμα στον χώρο ή διεθνισμός, σύνδεση των πολλαπλών ταυτοτήτων σε μια ενιαία ταυτότητα ή ποικιλομορφία; Είμαστε όλοι γηγενείς απάτριδες. Οι άνθρωποι συμμετέχουν στην παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα και ταυτόχρονα ανήκουν σε ένα γενέθλιο τόπο, σε μια εδαφικοποιημένη συλλογική μνήμη. Την πολυπλοκότητα αυτή και κυρίως τον πόλο του ριζώματος ομογενοποιεί στις σημερινές δυτικές παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες το κυρίαρχο ανθρωπολογικό πρότυπο. Αυτήν την πλευρά της αντίθεσης αποσιωπά ο φιλελεύθερος και ο αριστερός οικουμενισμός. Ο μεν πρώτος θεωρεί ότι το άτομο χωρίς ρίζες και ταυτότητα είναι η βασική μονάδα κοινωνικής οργάνωσης. Η ταυτότητα για τους ευαγγελιστές της αγοράς είναι αναχρονισμός, γιατί φυλακίζει το άτομο στην παράδοση και στην συλλογική μνήμη, στο εμείς της κοινότητας και δεν του επιτρέπει να εξατομικευτεί. Η μόνη ταυτότητα που οι φιλελεύθεροι αναγνωρίζουν στο άτομο είναι αυτή του ορθολογικού ατομιστή, που είναι μια μηχανή ανεξέλεγκτης δημιουργίας νέων αναγκών και ικανοποίησης τους μέσω της κατανάλωσης εμπορευμάτων. Ο ηδονιστικός καταναλωτικός ατομοκεντρισμός είναι ο οικουμενικός άνθρωπος του φιλελεύθερου υποδείγματος. Ο αποεδαφοποιημένος ατομισμός είναι ένας πολίτης του κόσμου χωρίς όρια, χωρίς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις, η μόνη του δέσμευση είναι το κυνήγι της ατομικής απόλαυσης. Γιατί αφού η μοίρα μας είναι όλοι να πεθάνουμε να μην απολαμβάνουμε χωρίς όρια; Αυτό είναι το ευαγγέλιο κάθε κοσμοπολίτη πού κυνηγάει ανελέητα τον χρόνο και ρίχνει το ανάθεμα στο παρελθόν και το παρόν, τα οποία είναι πάντα ανεπαρκή, λίγα, φτωχά σε νόημα.

Ο πλούτος δεν βρίσκεται μόνο στην ανθρώπινη ενότητα, στα καθολικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων(αριστερός οικουμενισμός), αλλά και στην ποικιλομορφία, στις ταυτότητες. Οι άνθρωποι λοιπόν είναι όντα καθολικά με ταυτότητες και ευτυχώς, γιατί αν ήταν ομοιόμορφοι, αιώνια ξεριζωμένοι, θα είχαν πεθάνει από ανία. Η μαγεία της ζωής είναι η ποικιλομορφία. Αν ήμασταν μόνιμα ριζωμένοι σε έναν τόπο, χωρίς αλληλεπιδράσεις με άλλους τόπους, θα βασσανιζόμασταν από την τυραννία της οικειότητας, ενώ αν ήμασταν μόνιμα κοσμοπολίτες θα ήμασταν άφιλοι. Πώς μπορείς να αγαπάς τον άλλον, μια ετερότητα, όταν αυτή δεν έχει δικό της πολιτισμό; Δεν χρειαζόμαστε μια ενιαία ευρωπαϊκή υπερταυτότητα, μια πολιτισμική ομοιομορφία, ούτε πρέπει να επιδιώκουμε μια ομογενοποιημένη Ευρώπη χωρίς ταυτότητες. Όποιοι μισούν τις ταυτότητες είναι γιατί θέλουν να επιβάλλουν την δική τους θέαση του κόσμου, την δική τους ταυτότητα. Η συνάντηση του γηγενή και του άπατρη, του εδώ και του άλλου, θα γίνει κουβαλώντας μέσα μας και το εγώ και τον άλλον, δηλαδή την εδαφικοποιημένη οικουμενική ταυτότητα μας. Αυτός είναι ένας οικουμενισμός της πολιτιστικής πολλαπλότητας.

Διαβάστηκε 939 φορές
  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

28 Νοεμβρίου 2022
Τεράστιες ποσότητες πλαστικού συνέλεξαν οι αλιείς της Πρέβεζας από τον Κολπίσκο Γρύπα στα πλαίσια του Mediterranean Cleanup που πραγματοποιεί η αστική μη κερδοσκοπική κοινωνική επιχείρηση "Εναλεία".
28 Νοεμβρίου 2022
Σε μια κατάμεστη αίθουσα στο Πνευματικό κέντρο της Μητρόπολης διεξήχθη το 13ο χορωδιακό φεστιβάλ έντεχνης ελληνικής μουσικής Μουσικά Μαϊστράλια 2022. ...
28 Νοεμβρίου 2022
Σε συνέχεια των εξαγγελιών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (δείτε ΕΔΩ) για το έργο “Κατασκευή Έργων Ύδρευσης Άρτας – Πρέβεζας – Λευκάδας” και ...
28 Νοεμβρίου 2022
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε ο Σύλλογος Εργαζομένων στο Νοσοκομείο Πρέβεζας: "ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΘΕΙ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΤΕΡΑΤΟΥΡΓΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ...
28 Νοεμβρίου 2022
Πορεία διαμαρτυρίας στους κεντρικούς δρόμους της πόλης πραγματοποίησαν το πρωί της Δευτέρας οι μαθητές του Μουσικού Σχολείου Πρέβεζας, συμμετέχοντας ...

Πολιτική

28 Νοεμβρίου 2022
Τον Υπουργό Υγείας καλεί να απαντήσει με Επίκαιρη Ερώτηση στη Βουλή, για την υποστελέχωση των Δομών Υγείας που βρίσκονται στον Νομό Πρέβεζας ο Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ- Προοδευτική Συμμαχία του Νομού, Κώστας
26 Νοεμβρίου 2022
Τη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Πρέβεζας θα απασχολήσει την Τετάρτη το θέμα των αγωγών που έχουν γίνει στο Δήμο Πρέβεζας, για τις προφορικές ...
25 Νοεμβρίου 2022
Συνεδρίασε το βράδυ της Πέμπτης η Νομαρχιακή Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Ν. Πρέβεζας, με διευρυμένη σύνθεση, με κεντρικό θέμα τη ...
25 Νοεμβρίου 2022
Στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 (δείτε ΕΔΩ) ο Δήμαρχος Πρέβεζας Νίκος Γεωργάκος είχε ανακοινώσει στην οικονομική επιτροπή του Δήμου Πρέβεζας ότι ο νυν ...
24 Νοεμβρίου 2022
Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ του www.atpreveza.gr σήμερα, Πέμπτη, θα υπάρχει συνεδρίαση της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ...

Αθλητισμός

28 Νοεμβρίου 2022
Ολοκληρώνεται και η δεύτερη αγωνιστική στο Μουντιάλ με τα παιχνίδια από τον 7ο και τον 8ο όμιλο. Στο πρόγραμμα υπάρχουν, επίσης, δύο αναμετρήσεις για τη Super League 2, άλλες τόσες για το πρωτάθλημα
27 Νοεμβρίου 2022
Ο Φιλαθλητικός Πρέβεζας κατάφερε και κέρδισε και την ομάδα της Ε.Α Λάρισας με 3-0 στα σετ (25-19), (25-18), (26-24), για την 5η αγωνιστική του ...
27 Νοεμβρίου 2022
Δε χωρά αμφιβολία ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι η μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του πλανήτη. Η ΦΙΦΑ το 2014 ανακοίνωσε ότι η τηλεθέαση έφτασε ...
26 Νοεμβρίου 2022
ΠΑΝΛΕΥΚΑΔΙΟΣ ΑΣ-Κ             2 - 0                  ΕΡΜΗΣ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ...
26 Νοεμβρίου 2022
Στοιχηματική στην Ελλάδα έτοιμη να βαρέσει κανόνι; Μεγάλη αναστάτωση επικρατεί μεταξύ των παικτών, αλλά και του χώρου του ποδοσφαίρου εδώ και ...

Πολιτισμός

28 Νοεμβρίου 2022
Η Κινηματογραφική Λέσχη Πρέβεζας ανοίγει τις πύλες τις στο 8ο αφιέρωμα για το Ιταλικό Σινεμά στην Ελλάδα από την προσεχή Τετάρτη 30 Νοεμβρίου (21:00) ως τις 14 Δεκεμβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο του
28 Νοεμβρίου 2022
H Artifactory γιορτάζει την Ημέρα της Μεσογείου με το συγκρότημα Pera Terra και τη μουσική συναυλία «Ο Γύρος της Μεσογείου σε 13 τραγούδια» στις 28 ...
27 Νοεμβρίου 2022
Το Θεατρικό Εργαστήρι Πρέβεζας παρουσιάζει το βραβευμένο κείμενο του Κώστα Λάκη “Ο Μπεχτσής/ Ο Νυχτοφύλακας” Παραστάσεις: Κάστρο Αγίου ...
26 Νοεμβρίου 2022
Το Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων, το Δήμο Θεσσαλονίκης, το Δήμο Φιλοθέης-Ψυχικού, ...
26 Νοεμβρίου 2022
Γράφει ο Νίκος Δ. Καράμπελας Πρόεδρος του ιδρύματος "Ακτία Νικόπολις"   Το κήρυγμα στον ναό δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το κήρυγμα ...