Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2023 15:40

Ένα σπάνιο ιστορικό τεκμήριο για τον ναό του Αγίου Χαραλάμπους Πρέβεζας (του Σπύρου Σκλαβενίτη)

εικόνα 1 εικόνα 1

 Γράφει ο Σπύρος Σκλαβενίτης

Αρχειονόμος, δρ. Ιστορίας, προϊστάμενος ΓΑΚ Πρέβεζας

Με την ευκαιρία της εορτής του προστάτη Αγίου της Πρέβεζας ιερομάρτυρος Αγίου Χαραλάμπους και αφού καταρχάς ευχηθούμε στους κατοίκους της πόλης «χρόνια πολλά», τους παρουσιάζουμε ένα σπάνιο και μέχρι πρόσφατα θεωρούμενο ως απολεσθέν ιστορικό τεκμήριο που σχετίζεται με τον ναό του Αγίου στην Πρέβεζα. Πρόκειται για τον χειρόγραφο κώδικα του ναού στον οποίο καταχωρίζονταν σημαντικές πράξεις που αφορούσαν τη διαχείρισή του και τη λειτουργία της αδελφότητας, δηλαδή της θρησκευτικής συσσωμάτωσης, που είχε συγκροτηθεί γύρω από τον ναό, ήδη από την εποχή της βενετοκρατίας. Η ύπαρξη τέτοιων συσσωματώσεων γύρω από ναούς είναι συνήθης στον βενετοκρατούμενο ελληνισμό, και μάλιστα στον Ιόνιο χώρο, με αρκετά παραδείγματα και στην Πρέβεζα. Οι αδελφότητες αυτές λειτουργούσαν σύμφωνα με έναν κανονισμό, που ήταν καταγεγραμμένος σε επίσημο βιβλίο, ονομαζόμενο καπιτολάριο ή καπίτουλο. Τέτοιο βιβλίο είναι και το τεκμήριο που σήμερα παρουσιάζουμε.

Ο πρεβεζάνος λόγιος Ηλίας Βασιλάς σε άρθρο του το 1980 έγραφε ότι το βιβλίο αυτό, που μαρτυρείτο προπολεμικά στον ναό, είχε πλέον χαθεί. Ευτυχώς, όπως αποδείχτηκε, το τεκμήριο φυλασσόταν από πρόσωπο που είχε διατελέσει επίτροπος του ναού ως το 1960 τουλάχιστον. Χρόνια μετά τον θάνατό του, συγγενής του το εντόπισε και το επέστρεψε στον ναό. Περιττό να σημειώσουμε ότι η πόλη χρωστά σπουδαίες χάριτες στο πρόσωπο αυτό που αντιλήφθηκε την ιστορικότητα του τεκμηρίου αλλά και την ηθική υποχρέωση της παράδοσής του στον ναό του Αγίου Χαραλάμπους. Μετά την παραπάνω εξέλιξη, η υπηρεσία των ΓΑΚ Πρέβεζας ενημερώθηκε σχετικά από τον επίτροπο κ. Γρηγόρη Κατσανάκη αλλά και από τον εφημέριο πρωτοπρεσβύτερο πατέρα Δημήτριο Ντούσκα, ο οποίος με τη σειρά του παρέδωσε τον χειρόγραφο κώδικα στα ΓΑΚ Πρέβεζας προς φύλαξη. Τους ευχαριστούμε από καρδιάς και τους δύο, ιδιαίτερα όμως τον πατέρα Δημήτριο Ντούσκα, που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην υπηρεσία του Αγίου Χαραλάμπους και του ναού του. Ως ΓΑΚ Πρέβεζας, αναλάβαμε ευχαρίστως την ευθύνη της φύλαξης του κώδικα και μάλιστα προχωρήσαμε στην ψηφιοποίησή του και στην αρχική μελέτη του κώδικα, με σκοπό τη μελλοντική δημοσίευση του πλήρους κειμένου του κανονισμού της αδελφότητας του Αγίου Χαραλάμπους.

Ο κώδικας φέρει εξαιρετική εικονογράφηση, απεικονίζοντας αφενός τον Άγιο Χαράλαμπο με ιερατικά άμφια και την επιγραφή «ο Άγιος Χαραλάμπης» (εικ.1) και αφετέρου τον θυρεό της πόλης της Πρέβεζας (εικ.2), εντός περίτεχνης σύνθεσης και με τις επιγραφές «Νικοπόλιος ιεράς», «Κτίσμα Σεβαστού» και «Νικόπολεως». Ο θυρεός είναι περιστέρι που φέρει στο ράμφος του δάφνινο στεφάνι. Τόσο ο θυρεός όσο και οι επιγραφές παραπέμπουν στην αρχαία Νικόπολη. Τον θυρεό αυτόν τον συναντάμε και σε άλλους σωζόμενους κώδικες εκκλησιών της Πρέβεζας, ενώ υπήρχε και στην νότια πλευρά του Πύργου του Ρολογιού της πόλης, στο λιθανάγλυφο από το οποίο η παράσταση έχει αποξεσθεί και σήμερα σώζεται μόνο η επιγραφή «Νικόπολεως». Για τον συγκεκριμένο θυρεό ή πολεόσημο δεν θα επεκταθούμε, καθώς το θέμα έχει αναλυθεί εκτενώς σε άρθρα των κ. Νίκου Δ. Καράμπελα και Νίκου Κ. Κουρκουμέλη.

eik. 2

Εικόνα 2

Η ιστορικότητα του κώδικα έγκειται καταρχάς στο γεγονός ότι διασώζει σημαντικές πληροφορίες για τον ναό και την λειτουργία της αδελφότητας, για την οποία μας παραδίδει τον κανονισμό της, τα μέλη της και τις διαδικασίες ανάδειξης των εφημερίων και των επιτρόπων. Το κείμενο του κανονισμού δεν φέρει ακριβή ημερομηνία σύνταξης αλλά μόνο χρονολογική σήμανση του έτους 1803. Το γεγονός αυτό, καθώς και το ότι οι υπόλοιπες εγγραφές άρχονται από το έτος 1804 αποδεικνύουν ότι το συγκεκριμένο χειρόγραφο είναι μεταγενέστερο της ίδρυσης της αδελφότητας, η οποία, σύμφωνα με την έρευνα του κ. Σπύρου Καρύδη, τοποθετείται στο έτος 1731. Σύμφωνα με την κα Χριστίνα Παπακώστα, το καταστατικό της αδελφότητας είχε 15 κεφάλαια, ενώ το κείμενο που καταχωρίζεται στον υπό εξέταση κώδικα περιλαμβάνει μόνο 13. Είναι εμφανές λοιπόν ότι ο συγκεκριμένος χειρόγραφος κώδικας δεν είναι ο αρχικός που τηρούσε η αδελφότητα.

Το ίδιο το προοίμιο του κανονισμού, όπως και τα πρακτικά της πρώτης συνεδρίασης της αδελφότητας στις 14-2-1804, δίνουν την απάντηση για την τύχη του προηγούμενου βιβλίου και τον λόγο σύνταξης ενός νέου κειμένου. Το προηγούμενο βιβλίο χάθηκε κατά τον Χαλασμό της Πρέβεζας το 1798 ενώ ο ναός υπέστη καταστροφές, γεγονός που καθιστούσε αναγκαία την ενεργοποίηση εκ νέου της αδελφότητας προκειμένου να επαναφέρει τον ναό στην προγενέστερη λαμπρότητά του.

Ο κώδικας περιλαμβάνει και άλλες εγγραφές που καλύπτουν, με αρκετά χρονολογικά κενά, την περίοδο 1804-1930. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στην αναφορά της καταστροφικής πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε στον ναό τον Οκτώβριο του 1924. Στον κώδικα περιγράφονται τα γεγονότα, τα οποία βέβαια μας ήταν γνωστά από το ημερολόγιο του Ι. Μ. Ρέντζου, ωστόσο, δίνεται πληθώρα πληροφοριών για τις μετέπειτα εργασίες, που διαμόρφωσαν την σημερινή εικόνα του ναού, ενώ τέλος καταγράφονται αναλυτικά οι δωρεές των Πρεβεζάνων που συνέδραμαν στον σχετικό έρανο για την αποκατάσταση των ζημιών του ναού, προσφέροντας ποσά που κυμαίνονταν από 5 ως 10.000 δραχμές.

Κλείνοντας το σύντομο αυτό σημείωμα θα θέλαμε για άλλη μια φορά να υπογραμμίσουμε την σπουδαιότητα αυτού του κώδικα που ήλθε στο φως, καταδεικνύοντας ότι είναι πιθανό να υπάρχουν ακόμα κρυμμένοι ιστορικοί θησαυροί σε οικίες Πρεβεζάνων, οι πρόγονοι των οποίων υπηρέτησαν από διάφορες θέσεις την τοπική κοινωνία. Ας αποτελέσει παράδειγμα μίμησης η απόφαση της ευγενούς μορφής, που παρέδωσε τον κώδικα στον μητροπολιτικό ναό, καθώς και του προσφιλούς εφημερίου, που παρέδωσε στα ΓΑΚ Πρέβεζας τον χειρόγραφο κώδικα, ώστε να συμπληρώσει τις γνώσεις μας για την ιστορία του ναού του Αγίου Χαραλάμπους αλλά και της πόλης, η οποία τιμά τον ιερομάρτυρα ως προστάτη Άγιο της.


 

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

17 Ιουνίου 2024
Η ΔΕΥΑ Πρέβεζας ενημερώνει ότι λόγω απαραίτητων εργασιών αποκατάστασης βλαβών του κεντρικού αγωγού Ύδρευσης από το Σύνδεσμο Ύδρευσης Δήμων Λευκάδας και Αιτωλοακαρνανίας, την
17 Ιουνίου 2024
Ανοιχτή εκδήλωση διαμαρτυρίας στην Πλατεία Συντάγματος διοργανώνουν στις 19 Ιουνίου το Πανελλήνιο Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης και το ...
17 Ιουνίου 2024
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε ο Δήμος Πάργας: Ένα σημαντικό έργο για την αναβάθμιση των αθλητικών εγκαταστάσεων ολοκληρώνεται στο Δημοτικό ...
17 Ιουνίου 2024
Το ΚΤΕΛ Ν. Πρέβεζας ενημερώνει το επιβατικό κοινό ότι από τη Δευτέρα 01 Ιουλίου 2024 τα δρομολόγια Πρέβεζα – Θεσσαλονίκη και Θεσσαλονίκη – ...
17 Ιουνίου 2024
Εμπορική επιχείρηση με έδρα το Αγρίνιο και υποκατάστημα στη Λευκάδα ζητά 10 άτομα για εργασία για να επεκτείνει τα καταστήματά της. Συγκεκριμένα ...

Πολιτική

17 Ιουνίου 2024
Επίκαιρη ερώτηση για την υποστελέχωση των Κέντρων Υγείας του νομού Πρέβεζας κατέθεσε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ Κώστας Μπάρκας. Σε σχετικό δελτίο τύπου ο βουλευτής αναφέρει: Η επίσκεψη
17 Ιουνίου 2024
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η δημοτική παράταξη "Ανάπτυξη Τώρα": Τις ενδεχόμενες ποινικές προεκτάσεις της διαχείρισης των αδέσποτων ζώων από ...
14 Ιουνίου 2024
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε το Τομεακό Συμβούλιο Πρέβεζας της ΚΝΕ: Τα θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων, ιδιαίτερα στη Φυσική, αλλά και στην ...
13 Ιουνίου 2024
Είχαμε αναφερθεί με ρεπορτάζ μας στο atpreveza.gr (δείτε ΕΔΩ) στην απένταξη του μεγάλου έργου ύδρευσης Πρέβεζας-Άρτας-Λευκάδας από το Ταμείο ...
11 Ιουνίου 2024
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η δημοτική παράταξη "Ανάπτυξη Τώρα": Με αφορμή τα προβλήματα στην κοινότητα του Κοτσανόπουλου και όχι μόνο!!! ...

Αθλητισμός

16 Ιουνίου 2024
Μια ακόμη σημαντική διάκριση πέτυχε η Χαρά Γέρου, αυτή τη φορά στους Πανελλήνιους Αγώνες Στίβου Κ18 που διεξάγονται στη Πάτρα. Η αθλήτρια από την Πρέβεζα (η οποία δεν είναι ακόμη 15 χρόνων)
13 Ιουνίου 2024
Στην REGATTA BRINDISI-CORFU συμμετείχε ο Ναυτικός Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Πρέβεζας με το σκάφος COCOBILL II και κατέλαβε την 4η θέση στην κατηγορία του ...
13 Ιουνίου 2024
Αγώνες 3 on 3 μπάσκετ για αγόρια και κορίτσια Δημοτικών Σχολείων διεξήχθησαν για πρώτη φορά στην Πρέβεζα. Όπως αναφέρει η Οργανωτική ...
11 Ιουνίου 2024
Ο Σύνδεσμος Προπονητών Ποδοσφαίρου Πρέβεζας-Λευκάδας έστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: Ανακοινώνεται η έναρξη λειτουργίας σχολών ανανέωσης ...
03 Ιουνίου 2024
Με 202 κορίτσια και 240 αγόρια από 52 χώρες έκλεισε η λίστα συμμετοχής των αθλητών που δηλώθηκαν για το Διεθνές Βαθμολογούμενο Πρωτάθλημα Τένις με ...

Πολιτισμός

17 Ιουνίου 2024
Στο πλαίσιο εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Μουσικής, την Παρασκευή 21 Ιουνίου του 2024, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας και το Μουσικό Σχολείο Πρέβεζας σας προσκαλούν στην θεατρική παράσταση
14 Ιουνίου 2024
Το αρχαίο θέατρο της Κασσώπης θα είναι ανάμεσα στα 17 θέατρα σε όλη την Ελλάδα, τα οποία θα «φιλοξενήσουν» την παράσταση Πλούτος του Αριστοφάνη, στα ...
14 Ιουνίου 2024
Το Δημοτικό Ωδείο Πρέβεζας «Σπύρος Δήμας», με την ευκαιρία συμπλήρωσης 40 χρόνων από το θάνατο του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη και στιχουργού, Βασίλη ...
03 Ιουνίου 2024
13 ως 28 Ιουλίου 2024 - Zagoriwood - χρονιά 15η …και το ταξίδι συνεχίζεται. Για έναν ακόμα Ιούλιο το ZAGORIWOOD, το πρώτο κινηματογραφικό ...